warianty:
Nikt nie pytał, każdy potrzebował.
Nikt nie prosił, ale każdy potrzebował.
Fraza poprzedzająca komunikat z informacją żartobliwa, powszechnie znaną, nieużyteczną, błahą lub rozrywkową. Może występować także w funkcji ironicznego komentarza lub recenzji.
Nawiązuje do powiedzenia: „A kto pytał” w znaczeniu 'nic mnie to nie obchodzi’ i stanowi swoistą odpowiedź (ripostę) na to pytanie. W ten sposób powstają żartobliwe dialogi z odbiorcą , stanowiące element gier retorycznych, przekomarzania się.
Przykłady użycia
1. Nikt nie pytał, ale każdy potrzebował…Alert PDK, https://www.facebook.com/typowyswidniczanin/posts/2063795617054129/
2. NIKT NIE PYTAŁ, KAŻDY POTRZEBOWAŁ #shorts , https://www.youtube.com/watch?v=554qatLnf9k
3. Nikt nie prosił, każdy potrzebował. Humor https://kwejk.pl/obrazek/3434099/nikt-nie-prosil-kazdy-potrzebowal.html
4. No właśnie… nikt nie pytał – kazdy potrzebowal https://www.tiktok.com/@karmelo_ve/video/7116770236703051014
5. Oceniam pociski – nikt nie pytał każdy potrzebował https://samequizy.pl/oceniam-pociski-nikt-nie-pytal-kazdy-potrzebowal/
(Zgłoszenie 27.07.2023, oprac. Anna Wileczek)
‘zrobić coś przez pomyłkę, popełnić gafę, wykonać przypadkowy ruch wywołujący nieoczekiwany skutek; zrobić coś niechcący’
zob. missclick.
Przykłady użycia:
1. Kiedy missclikniesz w Minecrafcie / https://kwejk.pl/obrazek/2926437/ktos-sie-pomylil-w-minecrafcie.html;
2.Tak więc dzisiaj wymieniłem ekran i pierwsze co zauważyłem to, że przy rozmowie ekran się nie wyłącza. W senie, że ekran jest aktywny przez co można łatwo misscliknąć/ https://miuipolska.pl/forum/topic/11759-wymieniony-ekran-problem;
3. Missclikniesz? serio? https://kwejk.pl/obrazek/2926437/ktos-sie-pomylil-w-minecrafcie.html.
(Zgłoszenie: 6.07.2023; oprac. Agnieszka Rosińska-Mamej)
’pomyłka, gafa, przypadkowy ruch wywołujący nieoczekiwany (na ogół niepożądany) skutek; zrobienie czegoś niechcący’
W języku angielskim missclick oznacza ‘przypadkowe kliknięcie’ (< ang. miss – czas. ‘chybić czegoś, nie trafić w coś, do czegoś’, rzecz. ‘niecelny strzał’, pot. ‘pudło, click – komput. ‘kliknięcie’).
Wyrażenie wywodzi się z socjolektu graczy komputerowych, w którym stosowane jest w znaczeniu „kliknięcie, które nastąpiło przypadkiem, bądź też towarzyszył mu nagły ruch myszy wywołany nerwowym ruchem gracza, bądź wynikający z braku dostatecznego skupienia na grze. W efekcie gracz doprowadził do akcji, której pierwotnie nie chciał wywołać, np. oddał strzał, przesunął jednostkę w nie to miejsce na mapie, użył nie tego zaklęcia, które planował, itd.” (https://slang.pl/missclick/; dostęp: 8.07.2023).
W słowniku slangu Miejski.pl odnajdujemy następującą definicję słowa missclick – ‘przypadkowe kliknięcie czegoś myszką na ekranie komputera, które spowodowało niezamierzoną akcję’ (https://www.miejski.pl/slowo-Missclick; dostęp: 8.07.2023), natomiast w serwisie Plorto.pl czytamy missclick – ‘przypadkowe kliknięcie, najczęściej w myszkę, na którego skutek wydarzyła się jakaś nieoczekiwana akcja, np. strzelono do sojusznika’ (https://plorto.pl/kontakt; dostęp: 9.07.2023). W takim znaczeniu omawiane słowo występuje także wśród użytkowników gry w pokera online (https://www.push-or-fold.com/pl/glossary/misclick/; dostęp: 9.07.2023) oraz (a także missclicknięcie) w języku szachowym, np. A w partii po biciu na E7 nastąpiło misscliknięcie i tym sposobem Carlsen przewalił i się poddał (https://www.youtube.com/watch?v=TQsTtMDrmVg; dostęp: 9.07.2023).
Warto zwrócić uwagę na to, że – jak dowodzi przykład nr 2 – wyraz missclick może wtórnie odnosić się także do człowieka. W tym kontekście omawiane słowo oznacza ‘nieplanowane, niechciane dziecko; niechcianą, nieplanowaną ciążę’ (pot. wpadka) – por. on był chyba też missclickiem XD, ale także ‘nieudacznika, osobę, której nic się nie udaje, osobę nieudolną, niezdarną’.
Omawiany wyraz funkcjonuje również jako składnik fraz zrobić missclicka czy zrobienie missclicka. Spotykane jest ponadto wyrażenie (zrobić coś) missclickiem, tzn. przez przypadek, omyłkowo.
Zob także: missclicknąć/misscliknąć.
Przykłady użycia:
1. Bagieta YT: No kurwa, ja pierdolę, jaki missclick! Ja pierdolęlę, jaki missclick! https://www.tiktok.com/@gigashoty.na.youtube/video/7228221061832166661
2. On był chyba też missclickiem xD (komentarze pod materiałem/ https://www.tiktok.com/@gigashoty.na.youtube/video/7228221061832166661;
3.@DeadRabbit chyba missclick, sorki / https://www.hejto.pl/tag/macos;
4. cke po tym jak zamiast adama mickiewicza dali adama małysza (missclick, sorry autokorekta) https://www.tiktok.com/@hann1.kpop/video/7236341096043842843
5. [po przypadkowym uderzeniu kogoś łokciem] – Sorki, missclick (Z);
6. [dwaj osiemnastolatkowie naprawiają samochód; jeden z nich przez pomyłkę podaje drugiemu niewłaściwy wymiar klucza] – Sory, missclick (Z);
7. ZROBIŁEM MISSCLICKA JAKO WARLOCK W AMONG US I STAŁO SIĘ TO NA THEOTHERROLES! / https://www.youtube.com/watch?v=E8Zs4if8yjI;
8. Jak uciekać przed gankami na topie dzięki Flashowi? (…) Po pierwsze – pomiędzy Tobą a ścianą nie może stać żadna przeszkoda, musisz ją wręcz tulić, żeby móc się sflashować. Aby to uzyskać, wystarczy, że będziesz klikać na nią, dopóki Twoja postać nie zacznie wokół niej “krążyć”, nie mogąc bliżej stanąć. Jest to o tyle przydatne z tego względu, że podążający za Tobą wrogowie mają większą szansę na zrobienie missclicka i wpierdzielenie się w nią, a do tego przemierzają dwa razy dłuższą drogę / https://how2play.pl/leagueoflegends/jak-uciekac-przed-gankami;
9. Chciałam zrobić prezent na urodziny znajomemu i żem missclickiem kupiła sobie skina, w którym i tak łazić nie będę / https://twitter.com/merysiowa/status/1364372072676413449:
10. O przepraszam, misclick! /Z (z korespondencji przez Messenger/
(Zgłoszenie: 6.07.2023; oprac. Agnieszka Rosińska-Mamej)
Wyraz stosowany w dwóch znaczeniach:
1) 'osoba młoda, która jest słaba w jakąś grę
2) (pogardl.) 'osoba, która znajduje się nisko w hierarchii społecznej’
Słowo w slangu znane przynajmniej od 2017 roku, bowiem w tym czasie w słowniku Miejski.pl opublikowano hasło borowik, w którym wyjaśniono, że jest to termin „spopularyzowany przez niejakiego Rafonixa. Określa osobę mieszczącą się nisko w hierarchii społecznej, nie mającą niczego do zaoferowania” (https://www.miejski.pl/slowo-Borowik; dostęp: 8.07.2023). Wcześniej występowało w języku potocznym jako żartobliwe określenie funkcjonariuszy BOR-u (Biura Ochrony Rządu).
Słowo borowik w znaczeniu 2. pojawiło się w następującym fragmencie utworu Rafonixa Freestyle:
(…) Mam wyj..ane w dzielnicowego bo to jest pała je.ana od rana
Więc mam wyj..ane w tego borowika
Niech on tu kur.a mnie o szóstej przywita
Ja mu nie otworzę (…) (https://www.tekstowo.pl/piosenka,rafonix,rafonix___freestyle.html; dostęp: 8.07.2023), a także w tekście utworu Wykopki borowiki:
(…) Zabije nie ? On jest kur.a nikim to jest kurwa borowik, Borowik to jest ! To jest kur.a nikt, to jest borowik, zabije go nie, Co ja kurwa nie wiem co pier.oliliście przez 4-3 dni na mnie ? (…) (https://www.youtube.com/watch?v=YJTLp60YFLQ; dostęp: 8.07.2023)
W haśle zamieszczonym w 2021 roku w Miejski.pl uwzględniono zarówno podstawową formę opisywanego słowa, tj. borowik, jak i jego derywat boro, utworzony w wyniku derywacji wstecznej, a dokładniej mutylacji. Ze słownika dowiadujemy się, że borowik, boro to słowo oznaczające, iż ktoś nie umie czegoś zrobić (https://www.miejski.pl/slowo-Borowik%2CBoro; dostęp: 8.07.2023). Wydaje się, że ocena ta dotyczy zwykle niskiego poziomu kompetencji medialnych i cyfrowych.
Przykład użycia:
1. Weeeź mnie odblokuj na grupie kumpel 
bo jakis borowik mnie zablokował pewnie za nic /https://www.facebook.com/RafonixOfficialFanPage/posts/dzieki-za-streama/970458593106153/;
2. No nie wiem, jeśli mogę grać na froncie, pracować i mieć wyższe wykształcenie to chyba lepiej jestem ustawiony w życiu niż jakiś borowik z zaplecza, więc musisz zastanowić się kto jest jakim łbem. Ten, który może sobie pozwolić na grę na froncie, czy ten co szczeka na zapleczu / https://forum.plemiona.pl/index.php?threads/dyskusja-o-sytuacji-na-%C5%9Bwiecie-182.129641/page-291#post-2769379;
3. No wtedy borowik slabe info dal, ale za to freeze kozackie wczoraj [dyskusja o sytuacji na świecie] / https://forum.plemiona.pl/index.php?search/333612/&q=borowik&o=date
4. Spierdalaj stara kurwo borowiku 50 kg/ https://e-grajewo.pl/forum-topic,19581.html.
(Zgłoszenie: 6.07.2023; oprac. Agnieszka Rosińska-Mamej)
Wymowa [itẽmḱi], [itẽmy], [itẽmek]
'rzeczy, przedmioty’, np. broń (w grach komputerowych) czy ubrania
Słowo zapożyczone z języka angielskiego, w którym rzeczownik item oznacza ‘rzecz, przedmiot’ (w lm. items – ‘rzeczy, przedmioty). W języku polskim do tematu słowotwórczego item– dodano końcówkę liczby mnogiej –y. Forma itemki to zdrobnienie utworzone za pomocą formantu dodatniego sufiksalno-fleksyjnego.
Omawiane rzeczowniki występują w języku polskim głównie w liczbie mnogiej.
W Narodowym Korpusie Języka Polskiego (wyszukiwarka PELCRA) znajdujemy 6 przykładów użycia słowa itemy (forma itemki nie została odnotowana). Połowa z nich ma znaczenie podane wyżej i jest stosowana w wypowiedziach graczy komputerowych, na przykład:
Pozostałe trzy wypowiedzi zawierają wyraz itemy w znaczeniu stosowanym w statystyce, tj. ‘pozycje testowe’ (zob. np. https://pogotowiestatystyczne.pl/analiza-rzetelnosci-alfa-cronbacha/; dostęp: 8.07.2023).
Wydaje się zatem, że opisywane wyrażenie wywodzi się z języka graczy komputerowych.
Trzeba zaznaczyć, że wyraz itemki funkcjonuje także w socjolekcie sneakerheadów, czyli ‘kolekcjonerów butów’. Według Norberta Krasnodębskiego i Dominika Malinowskiego, którzy prowadzą kanał ButGRa, sneakerhead to „osoba, która lubi buty i je kolekcjonuje, zbiera. Ma w swojej kolekcji różne limitowane wydania. (…) Często te limitowane wydania powstają we współpracy z jakimiś artystami muzycznymi”. W socjolekcie tym itemki to ‘rzeczy, fajne rzeczy’
Przykłady użycia:
1. Kupie gold/itemki Thanar Broken ranks [opis oferty] Kupie przedmioty/zloto thanar(3d). Cena do dogadania / https://allegrolokalnie.pl/oferta/kupie-golditemki-thanar-broken-ranks;
2. Jak szybko wyciągać itemki; ten poradnik powie ci jak szybko wyciągać itemki. Aby dać itemek do opcji szybszego wyciągania trzeba w eq wziąć plecak i umieścić w nim potrzebne nam itemki. (…) Aby szybko wziąć itemki trzeba przytrzymać przycisk eq (domyślnie jest to „I”) i pojawia nam się plecak w ręku teraz szybko bierzemy np. broń i jesteśmy gotowi do walki [poradnik dotyczący gry Sons of the forest] / https://steamcommunity.com/sharedfiles/filedetails/?id=2938912706;
3. Jak ładować itemki w minecraft-cie w modzie thermal expansion? Chodzi mi dokładnie o jetpack z Simply jetpack. Zcraftowałem go ale rozładowanego. Nie wiem w której maszynie go naładować. Pomóżcie! / https://zapytaj.onet.pl/Category/007,007/2,27498818,Jak_ladowac_itemki_w_minecraftcie_w_modzie_thermal_expansion.html;
4. Pingwin Pack 2 Lasery itemki.Wytlumaczy mi ktos o co chodzi z laserami w pp i rurami i innymi dziwnmi itemkami ? / https://zapytaj.onet.pl/Category/029,017/2,24749076,Pingwin_Pack_2_Lasery_itemki_itp.html;
5. Kto powiedział, że ubrania streetwear muszą kosztować dziesiątki tysięcy złotych, a to i tak będzie mało? Nie trzeba daleko szukać, by znaleźć marki streetwearowe, które oferują budżetowe, tańsze itemy, które jakością wcale nie odbiegają od tych niebotycznie drogich. Poniżej możecie sprawdzić nasze zestawienie tanich marek streetwearowych! / https://streetwear.pl/tanie-marki-streetwear/;
6. Etymologia nazwy brandu jest niezłym podsumowaniem samego sklepu, bo to świetna vintage’owa mieszanka, której próżno szukać w innych second handach. Itemy, które trafiają do Cindy, to wynik długotrwałych polowań, także poza granicami Polski. W kwietniu wrocławski vintage store otworzył także sklep internetowy, a od kilku tygodni funkcjonuje już tylko online [tytuł materiału filmowego z kanału Radka Borka] / https://newonce.net/artykul/wybralismy-pare-vintage-shopow-z-calej-polski-ktore-zasluguja-na-to-zeby-przepuscic-w-nich-troche-kasy;
7. Przydatne Itemki Dla Mężczyzn Na Lato [opis pod filmikiem] Spoko rzeczy, które mogą ci się przydać na lato. Niektóre, to wręcz MUST HAVE jak to mówią / https://www.youtube.com/watch?v=VSpvwxscquo;
8. Kup jakieś fajne itemki! (Z)
9. Itemki i fity – poznaj język sneakerheadów (…) By jednak zrozumieć język, którym mówią, warto poznać kilka haseł, które goście Czwórki objaśnili w Czwórkowym studiu.
– fity – fity to cała stylówka, buty, bluza. To się składa w jedna całość.
– itemki – to po prostu rzeczy, fajne rzeczy.
– gitczek – Gdy ktoś prosi o gitczek, to prosi o sprawdzenie czy dana rzecz jest oryginalna.
– retail – to cena początkowa, sklepowa.
(…) Najwyższa cena jest przy rzeczach, które wychodzą w kolaboracji np. z jakimś artystą lub inną firmą. (…) / https://www.polskieradio.pl/10/4758/Artykul/2487572,Itemki-i-fity-poznaj-jezyk-sneakerheadow.
(Zgłoszenie: 6.07.2023; oprac. Agnieszka Rosińska-Mamej)
To osoba, która nic nie wie, jest głupia; człowiek nierozgarnięty, niedołęga.
W angielskim slangu słowu temu odpowiada wyraz buttsnack (< butt – ‘tyłek, zad, siedzenie’, snack –‘przekąska, zakąska’) mający dwa znaczenia, tj.: 1. ‘osoba, która nic nie wie albo jest głupia’, 2. ‘ktoś niedostosowany, zachowujący się niestosownie do sytuacji, nieokrzesany, arogancki’ (zob. https://www.urbandictionary.com/define.php?term=Buttsnack; dostęp: 8.07.2023).
Wyraz jest derywatem złożonym, który powstał prawdopodobnie od – podobnych znaczeniowo i fonetycznie – słów ciumok/ciumak (lub ciuma) i ćwok. Formantem jest w tym wypadku ucięcie części pierwszego wyrazu i zespolenie obu tematów w jedną całość za pomocą wrostka zerowego -ø- (zob. Wróbel 2001: 178-179).
W Słowniku polszczyzny potocznej PWN M. Czeszewskiego czytamy: ćwok – lekc. o człowieku nierozgarniętym, powolnym, głupim, nielubianym, nietowarzyskim (2006: 65). Synonimem tego słowa jest wyraz ćmok. Nieco inną definicję omawianego słowa, z innym kwalifikatorem, podaje natomiast internetowy Słownik języka polskiego PWN: ćwok – pogard. o człowieku mało inteligentnym, nieobytym (https://sjp.pwn.pl/slowniki/ćwok.html; dostęp: 8.07.2023).
W gwarach wyraz ciumak, ciumok oznacza ‘człowieka powolnego w pracy, niezdarę’. Wyraz ten pochodzi od słowa ciuma – ‘niedołęga, niezdara, człowiek pozbawiony sprytu’ (Mączyński 2019: 120). Internetowy Słownik języka polskiego podaje zaś, że ciuma to regionalnie ‘kobieta ospała, pozbawiona energii’ (https://sjp.pl/cium; dostęp: 8.07.2023). W słowniku tym, pod hasłem ćmok (synonim słowa ćwok), odnajdujemy interesujące komentarze internautów, którzy nie tylko podają odnalezione w słowniku znaczenia wyrazów ćmok i ćwok, ale także dzielą się informacjami na temat etymologii słów oraz tego, jakie synonimy tych wyrazów używane są w ich regionie. Można przypuszczać, że słowo to jest zapożyczeniem wewnętrznym – z polszczyzny regionalnej „przewędrowało” do socjolektu młodzieży.
Jako ciekawostkę można dodać, że „ciumćwok” to jedno z przezwisk Elijaha Pepperjacka – pobocznej postaci z serialu Łowcy Trolli. Opowieści z Arkadii (ang. Trollhunters: Tales of Arcadia), chłopca niezbyt lubianego w szkole, uznawanego przez innych uczniów za fajtłapę i niezdarę (zob. https://talesofarcadia.fandom.com/pl/wiki/Eli%C5%9B_Pepperjack; dostęp: 8.07.2023). W języku angielskim przezwisko bohatera serialu (jedno z przezwisk) ma postać Buttsnack (zob. https://talesofarcadia.fandom.com/wiki/Eli_Pepperjack; dostęp: 9.07.2023.
W potocznym języku polskim funkcjonują także bliskoznaczne względem słowa ciumćwok (zbliżone do niego również fonetycznie) wyrazy ciućmok, ciućma. Ze słownika M. Czeszewskiego dowiadujemy się, że ciućma to lekceważące określenie stosowane w odniesieniu do człowieka nierozgarniętego, niezaradnego, ślamazarnego; fujary, ślamazary, ofermy’, synonim słowa ciućmok (2006: 57). To ostatnie występuje również w gwarze śląskiej. Oznacza ‘kogoś niezaradnego, powolnego; fajtłapę’ (zob. https://bonclok.pl/slowniczek-wyrazow-slaskich/ciucmok.html; dostęp: 9.07.2023), ‘nieudacznika, ofiarę losu, ofermę; kogoś nieporadnego, ale sympatycznego’ (https://glosbe.com/pl/pl/ciućmok; dostęp: 9.07.2023).
Przykłady użycia:
(Zgłoszenie: 6.07.2023; oprac. Agnieszka Rosińska-Mamej)
ngl – ang. not gonna lie 'nie będę kłamać’ jest odpowiednikiem polskiej frazy: „powiem szczerze” lub „szczerze mówiąc”. NGL używane jest głównie w komentarzach i wiadomościach przesyłanych przez komunikatory internetowe. W polskim slangu internetowym ten akronim pojawił się około 2010 r. Renesans w mediach społecznościowym przeżywa prawdopodobnie z powodu niedawnego wiralu zapoczątkowanego przez Apollosa Hester „mieli nas w pierwszej połowie, nie zamierzali kłamać”.
Przykłady użycia:
1. Ngl, nigdy nie byłam w zarze(?) Idjdkkf / https://twitter.com/_Noriqo/status/1503839586560192522?fbclid=IwAR2ZmiIQZ8dg5LF5-zMIL4qxG9plfPKpTDqOxU9pLF6TgVbv08Z9WVapl-o
2. ngl, nigdy nikt mi nie włączył aż takich trust issues, chyba już nikomu nie będę potrafiła zaufać i od miesiąca każdą noc spędzam zastanawiając się, kto będzie następną osobą, która mnie zostawi / https://twitter.com/vivaluksemburg/status/1569311293978329093?fbclid=IwAR339C_NII3k5f9J69L4Js60F0j3jCCIY2X-4Snrctj7vFqOnT_UfnbLEuM
3. ngl nigdy za tym nie przepadałam / https://www.reddit.com/r/Polska/comments/vd7bkf/are_italians_aware_that_polish_people_are_eating/
(Zgłoszenia: 04.07.2023, oprac. Anita Jagun, Anna Wileczek)
’zagrożenie oceną niedostateczną lub komentarz do fatalnej w skutkach decyzji, nieszczęśliwego zbiegu okoliczności; niefart’
Wyrażenie jest fragmentem dłuższego cytatu: „Z gery pała, z maty kolejna. Kurczę, no, wszystko się chrzani”, pochodzącego z ósmego sezonu paradokumentalnego serialu „Szkoła” TVN. Słowa te wypowiada do kamery jeden z bohaterów – Marek Hajduk, wyraźnie zasmucony takim obrotem sprawy. Ten klip stał się tiktokowym wiralem zapewne ze względu na zbytnią emocjonalność wypowiedzi i przesadzoną mimikę mówiącego, które dały powód do humorystycznych imitacji. Impulsem do tworzenia wiralu mogło być także wrażenie sztuczności wypowiedzi wzorowanej na języku młodzieżowym. „Zgerypała” jest także sygnałem fatycznym (hasłem podtrzymującym kontakt), po którym następuje riposta – „zmatykolejna” (zob. komentarze do postu na stronie Facebook.com https://www.facebook.com/543965289080895/photos/nagrywamy-aktor-sebastian-kowalczyk-sebastian-kowalczyk/589000554577368/?paipv=0&eav=AfZHajJwTZoG4HzZaTFnVc0ZDxHC7yrOw-oRSO87GhFPqJwMkGdfszPN23C5xlrE4YM&_rdr)
Przykłady użycia:
(Zgłoszenie: 01.05.2023, oprac. Anna Wileczek)
’wykorzystać kogoś dla korzyści materialnych, łatwego życia lub popularności i nie ponieść z tego tytułu konsekwencji’
Słowo pochodzi od pseudonimu popularnej na Instagramie i Tik Toku infuncerki i zawodniczki MMA Fagaty (właść. Agaty Fąk) i odnosi się do oceny jej zachowania w związku z ujawnionymi przez byłą przyjaciółkę – Maszę Graczykowską – nagraniami rozmów, w których ta przyznaje, że wchodzi w związki z mężczyznami ze względu na ich zamożność czy popularność. Wśród wymienionych był jeden z piłkarzy Legii oraz były chłopak Fagaty – youtuber związany z Teamem X – Stuu (Stuard Burton). Ta wypowiedź wywołała burzę w internecie i głosy oburzenia takich znanych osób jak Sylwester Wardęga. Internauci zarzucali influencerce wykorzystanie szczerego zaangażowania uczuciowego Stuu do wypromowania się w mediach społecznościowych.
Zwrot sfagatować (kogoś), tzn. 'postapić tak, jak Fagata’ nawiązuje do jednej z tendencji słowotwórczych w slangu młodzieżowym, związanej z tworzeniem eponimów (wyrazów odimiennych), które odnoszą się do całej kategorii zachowań, zwykle o negatywnych konotacjach, np. (z)sasinić, chajzerować, spewuenić.
Przykłady użycia:
1. Wszystko zaczęło się od tego, że Konop w swoim filmie powiedział, że Nikita sfagatowała Magicala https://sportowytemat.pl/konop-odpala-sie-na-fagate/
2. Julka sfagatowała gościa i teraz jest sama /Z/
(Zgłoszenie: 12.06.2023, oprac. Anna Wileczek)
wariant: mieszkać pod kamieniem.
'być zacofanym, nie orientować się w najnowszych trendach, nie być na czasie, nie znać nowych informacji’
Zwrot jest kalką z języka angielskiego, zob. live under a rock, gdzie funkcjonuje w analogicznym znaczeniu (zob. Webster’s Dictionary). Idiom zyskał popularność w latach 50. i był stosowany pierwotnie w odniesieniu do wyglądu osoby o bardzo jasnej karnacji, która sprawiała wrażenie, że nieustająco przebywa w cieniu (zob. Dictionary.tn).
Przykłady użycia:
1. Nie ogarnia? A co on pod kamieniem żyje? /Z/
2.Mieszkałam chyba pod kamieniem, że tego nie znałam, ale oglądam to od pół godziny i nadal kisnę tak samo https://wykop.pl/wpis/21032989/mieszkalam-chyba-pod-kamieniem-ze-tego-nie-znalam-
3. Co to dysfunkcjonalni bo pod kamieniem żyje https://brainly.pl/zadanie/21806530
5. Ej, o co chodzi z tą piosenką , bo żyję pod kamieniem https://www.tiktok.com/@laurusia.3/video/7070786673189195013?q=%C5%BCy%C4%87%20pod%20kamieniem&t=1685211040024
(Zgłoszenie: 27.05.2023, oprac. Anna Wileczek)
’umiejętność lub strategia uwodzenia (podrywu), niezwykły urok, wrażenie wywierane na innych’
Zapożyczone z języka angielskiego słowo rizz występuje zwykle z precyzującym określeniem wskazującym albo na(1) poziom rizzu (dobry rizz, mieć rizz) lub (2) zastosowany sposób „uwodzenia”, np. piłkarski rizz, matma rizz, poetic rizz, szkolny rizz. W pierwszym wypadku słowo to jest kojarzone z potocznym zwrotem: mieć branie, w drugim z bajerą, podrywem na…
#rizz wskazuje na popularny w 2023 r. trend na Tik Toku, grupujący wypowiedzi na temat uwodzenia, bycia uwodzicielskim, a także pragnienia rzeczy lub umiejętności, których mówiącym brakuje.
Slangowe słowo rizz zostało spopularyzowane przez Kai Cenat, który używa tego określenia co najmniej od 2021 roku. Słowo powstało przez skrócenie wyrazu charisma 'charyzma’ do jednej sylaby (zob. https://www.dictionary.com/e/slang/rizz/#:~:text=What%20does%20rizz%20mean%3F,partner%2C%20especially%20through%20verbal%20communication).
Przykłady użycia:
1. Jesteś dobrym piłkarzem? bo świetnie grasz mi na uczuciach (piłkarski rizz), https://www.tiktok.com/@v.beksa/video/7223820686169607451?q=dobry%20rizz&t=1684214516580
2. Ale rizz dobry co, https://www.tiktok.com/@lepsze_miejsce/video/7226664535631924507
3. Jesteś może matmą? Bo nie mogę cie zaliczyć (szkolny rizz) /https://www.tiktok.com/@b_stasiukiewicz/video/7223749307831192858?q=szkolny%20rizz%20&t=1684217037658
4. Jesteś może moim telefonem? Bo zawsze chcę mieć cię przy sobie (phone rizz) https://www.tiktok.com/@kamila.kordys2/video/7224630378605137178?q=%23mie%C4%87%20rizz&t=1684217587080
5. Jesteś może moimi chęciami do życia? Bo nigdy cię nie miałem, a zawsze chciałem mieć (smutaśny rizz) https://www.tiktok.com/@fryczu7/video/7223433292278713626?q=%23mie%C4%87%20rizz&t=1684217587080
(Zgłoszenie: 16.05.2023, oprac. Anna Wileczek)
Wyraz funkcjonuje w dwóch znaczeniach:
1. gra, szczególnie gra komputerowa
2. flirt.
W tym drugim znaczeniu kojarzy się ze słowem rizz oznaczającym sposób podrywu.
Przykłady użycia:
1. Aleshen – GIERA feat. White Widow https://www.youtube.com/watch?v=kR1PqgwXvkk
2. Bartek ma giere z naszą nauczycielką https://www.miejski.pl/slowo-Giera
(Zgłoszenie: 01.05.2023, oprac. Anna Wileczek)
Giercowanie to w slangu młodzieżowym określenie intensywnego uczestnictwa w grach komputerowych, a także niemal stały element młodzieżowej codzienności. Pochodzi od słowa gierka – slangowego odpowiednika wyrazu gra. Granie w gry komputerowe (także na urządzeniach mobilnych), również nagrywanie i transmitowanie czynności grania (let’s play) jest obecnie jedną z najbardziej popularnych form rozrywki młodych ludzi, jeśli nie najpopularniejszą. Firma Newzoo, która zajmuje się statystyką dotyczącą gamingu i e-sportu oszacowała, że w 2023 roku, cały rynek gier będzie wart aż 1,8 mld dolarów. Do najpopularniejszych należą: League of Legends, Counter-Strike: Global Offensive, Fortnite, Overwatch, Dota 2.
Grywalizacja, nazywana inaczej gamifikacją czy też gryfikacją, to stosunkowo nowa praktyka, która wykorzystuje mechanizmy i elementy gier, zarówno planszowych, towarzyskich, jak i komputerowych w celu zmieniania zachowań ludzkich poza kontekstem gry (Tkaczyk 2012). Współczesny człowiek spotyka się z grywalizacją niemal każdego dnia, np. korzystając z programów lojalnościowych w sieciach handlowych czy na stacjach benzynowych.
Grywalizacja to zjawisko niejako interdyscyplinarne – wykorzystuje bowiem wiedzę oraz narzędzia z zakresu psychologii, ekonomii czy też informatyki. Jego istotą nie jest sam udział w grze, ale możliwość zmiany sposobów działania czy myślenia człowieka. Z tego też powodu współcześnie coraz istotniejszą rolę odgrywa ona, między innymi, w edukacji.
Analizując wpływ grywalizacji na proces kształcenia należy, przede wszystkim, odróżnić wykorzystywanie gotowych gier (np. planszowych) w tym procesie od jego grywalizacji. W przypadku gier mamy do czynienia z pewną zamkniętą całością – gra ma swój początek, określony przebieg oraz zakończenie (Trzcionka 2018: 50). Uczestnik zmierza do końca, postępując według określonych z góry reguł i wie, co należy zrobić, aby grę zakończyć – najlepiej zwycięstwem. Z kolei grywalizacja zakłada wykorzystanie pewnych elementów gry w procesie edukacyjnym i rozumiana jest jako zbiór strategii, taktyk i produktów, dzięki którym możliwe jest osiągnięcie efektów uczenia się w obszarze wiedzy, umiejętności i kompetencji.
Należy pamiętać, że istotą grywalizacji w procesie edukacji jest nie samo zdobywanie określonej liczby punktów bądź odznak w procesie rywalizacji z innymi uczniami, ale możliwość podejmowania wyzwań, dokonywania wyborów, czy też wchodzenia w interakcje z rówieśnikami. Dzięki temu grywalizacja przyczynia się do zwiększenia poziomu motywacji młodych ludzi do pracy, nauki i samorozwoju.
Dobrze zaplanowana i transparentna grywalizacja, jasno opisująca wyzwania oraz cały system i wykorzystane mechanizmy sprzyja wszechstronnemu rozwojowi ucznia. Najlepsze jej efekty są widoczne wówczas, gdy młody człowiek ma możliwość samodzielnego myślenia, podejmowania decyzji oraz ponoszenia ich konsekwencji. Autonomia, której doświadcza, wpływa pozytywnie na rozwój i pogłębianie poczucia sprawstwa, a tym samym przyczyniać się może do rozwoju istotnych kompetencji społecznych, w tym odpowiedzialności.
Grywalizacja sprzyja też wzajemnemu uczeniu się dzieci i młodzieży (tzw. peer learning) w ramach założonej współpracy, co z kolei zachęca do samokształcenia, dzięki któremu uczeń bierze odpowiedzialność za to, czego i w jaki sposób się uczy (Sobocińska). Emocje towarzyszące procesowi grywalizacji przyczyniają się także do rozszerzenia perspektywy, w ramach której analizowane są określne treści oraz zjawiska, a to wpływa pozytywnie na proces zapamiętywania.
Istotne dla właściwego zorganizowania procesu grywalizacji jest wprowadzenie mechanizmów stosowanych w grach planszowych czy grach video, przy jednoczesnym wykorzystaniu nowoczesnych technologii, takich jak smartfony, aparaty cyfrowe, komputery stacjonarne, laptopy, tablety, przesyłanie dokumentów w chmurze, możliwość współdecydowania zasobów, pisania blogów, stały dostęp do Internetu, obecność platform edukacyjnych itd. (Tamże).
Można zatem stwierdzić, że wykorzystując skłonności młodych ludzi do częstego korzystania z nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych można zamienić przyziemne i często „odpychające”, kojarzące się z przymusem aktywności związane z edukacją szkolną w działania „przynoszące frajdę” (Alter 2018) Włączenie w proces edukacji i zdobywania wiedzy oraz poszerzania umiejętności technologii wykorzystywanych na co dzień przez młodych ludzi będzie dla nich niejako procesem naturalnym i umożliwi zarówno uczniowi, jak i nauczycielowi zdecydowanie skuteczniejsze organizowanie procesu nauczania a przede wszystkim uczenia się.
Bibliografia
Alter A. (2018) , Uzależnienia 2.0. dlaczego tak trudno się oprzeć nowym technologiom, Kraków.
Słój E. (2020), Moje dziecko za dużo gra? O graniu w pytaniach i odpowiedziach https://www.purepc.pl/moje-dziecko-za-duzo-gra-o-graniu-w-pytaniach-i-odpowiedziach, dostęp: 14.04.2013.
Sobociński M., Grywalizacja – co i po co używać,
https://www.academia.edu/9009216/Grywalizacja_co_i_po_co_u%C5%BCywa%C4%87, dostęp: 01.04.2023.
Tkaczyk P. (2012), Grywalizacja. Jak zastosować mechanizmy gier w działaniach marketingowych, Gliwice.
Trzcionka M. (2018), Innowacje w edukacji – grywalizacja w procesie dydaktycznym, „Państwo i Społeczeństwo” 2018, nr 1.
Opracowanie: Anna Róg
wariant zapisu: ego top
1. 'osoba zbyt pewna siebie, wywyższająca się, skupiająca uwagę na sobie, traktująca wszystkich z góry’
2. ’ egoizm, narcyzm, bufonada’
Wyraz jest hybrydą złożoną z dwóch elementów: łac. ego 'ja’ + ang. top ,szczyt’.
Przykład użycia:
1. No ten to ma mocny egotop! /Z – rozmowy licealistów/
2. Laska, ale ty masz egotop! /https://www.tiktok.com/@einarooo/video/7074663037696740613?fbclid=IwAR35FyU53Jz9Gn19qQ7X_H4EY4AX83FR6GPSTCbQAh3wy0HqJSM0krkXXZY/
3. Ja wiem, że egotop, ale tzreba mierzyć siły na zamiary! https://www.tiktok.com/@thebestia97/video/7211549380346793221?fbclid=IwAR3KyOK3fPtlN8E2OUw_WVrjF4-vsGOVl8Ka9cL-Q7k-TKdtGHwHjKXJ5Bg
4. POV: dziewczyna z egotopem/ https://www.tiktok.com/@einarooo/video/7074663037696740613?fbclid=IwAR35FyU53Jz9Gn19qQ7X_H4EY4AX83FR6GPSTCbQAh3wy0HqJSM0krkXXZY
5. Może i jestem egotop, ale potrafię przyznać, że nie jestem 10/10/ https://www.tiktok.com/@thebestia97/video/7211549380346793221?fbclid=IwAR3KyOK3fPtlN8E2OUw_WVrjF4-vsGOVl8Ka9cL-Q7k-TKdtGHwHjKXJ5Bg
6. Takiego egotopu jak ja to nikt nie ma /https://www.tiktok.com/@thebestia97/video/7211549380346793221?fbclid=IwAR3KyOK3fPtlN8E2OUw_WVrjF4-vsGOVl8Ka9cL-Q7k-TKdtGHwHjKXJ5Bg
(Zgłoszenie: 31.03.2023, oprac. Anna Wileczek)
’dobry, odpowiedni, prawidłowy, poprawny, zgodny z oczekiwaniami, zgodny z zasadami ’
rzecz. pokrewny – prawilność
Słowo pochodzi z języka rosyjskiego (правильный → prawidłowy, poprawny) i przez gwarę więzienną, gdzie oznaczało więźnia godnego szacunku, przeniknęło do slangu. Jest notowane w języku młodzieży przynajmniej od 2010 (por. Miejski.pl).
Przykłady użycia:
1. Już pomijając fakt że pewnie to nawet nie są ludzie którzy mają cokolwiek wspólnego z nim i jego sprzedawaniem . Tylko pewnie naczytali się nagłówków na jego temat i teraz zew prawilnosci się odezwał /https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid0fPGAXByQ3yLciGE3iAcQ3nYHH8SBpVNygASe74mtUbSkVxYWLCzgRp99HK7rMiHil&id=100044393890632
2. Jaki Jestem Prawilny Feat Czesk /https://soundcloud.com/user-749074480/rogal-ddl-klik-klak-klik
3. Jedyny prawilny strach z dzieciństwa..FAK..on mnie nadal masakruje! / https://twitter.com/michaljadczak/status/514872561679994880
4. Czym jest kołczan prawilności* i kiedy się przydaje? /https://meskiswiat.pl/czym-jest-kolczan-prawilnosci-i-kiedy-sie-przydaje/
*kołczan prawilności -’ saszetka, nerka’
(Zgłoszenie: 18.03. 2023, oprac. Anna Wileczek)
1. 'osoba drobna, o nikłej posturze, słaba, łatwa do pokonania jednym „strzałem” – ciosem’
Słowo zostało odnotowane w slangu młodzieżowym już w roku 2006 (por. Miejski.pl) i do dziś znajduje się w obiegu językowym. Wyraz o pejoratywnym zabarwieniu.
2. Potoczny synonim broni jednostrzałowej w grach typu Fortnite.
Przykłady użycia:
1. Wszedł taki jednostrzałowiec z pierwszej klasy i gada coś (/Z/ -z wypowiedzi siedemnastolatka do rodziców na temat zajścia w szkole?);
2. Jak jednostrzałowiec zaczyna ćwiczyć kutarate, albo mma to staje się ćwierć strzałowcem /https://www.cda.pl/video/1638665c
3. Jednostrzałowiec – jeden z trybów gry dostępnych w grze Fortnite Battle Royale /https://www.google.com/search?q=jednostrza%C5%82owiec&client=firefox-b-d&sxsrf=AJOqlzUuwvvoJOLTN3L6rplqOxLxUv8vKQ:1679649379296&ei=Y2odZIHgEeKyrgSV8Jog&start=10&sa=N&ved=2ahUKEwjBnebEnfT9AhVimYsKHRW4BgQQ8tMDegQIAxAE&biw=1408&bih=624&dpr=1.36.
(zgłoszenie: 24.03.2023 r. oprac. Anna Wileczek)
stan psychiczny, samopoczucie, silny charakter, odwaga. Derywat od słowa psychika. Forma wyrazu powstała w wyniku mutylacji (popularny w slangu młodzieżowym proces „ucięcia” poza granicą morfologiczną wyrazu, łac. mutilatio ‘okaleczenie’). Słowo występujące głównie w zwrocie: psycha siada / psycha sitting, nie mieć psychy, tzn. ’nie mieć odwagi, nie mieć charakteru, żeby czegoś dokonać’ lub w wyrażeniu zryta psycha. Popularność wyrazu psycha, znanego już w slangu od kilkunastu lat, wiąże się obecnie się także z trendem na TikToku i wyzwaniem: Nie mieć psychy, żeby…
1. Faktycznie psycha siada jak dzik gada / https://www.youtube.com/watch?v=kd5AKq5q63s
2. Pozdro z głównej psycha dalej siada / https://www.youtube.com/watch?v=kd5AKq5q63s
3. – Co to znaczy mieć psyche? -Cóż… według mnie to znaczy mieć psychikę… (silną psychikę) albo jakiegoś downa / https://dojrzewamy.pl/pyt/148496/co-to-znaczy-miec-psyche–o
4. NIE MASZ PSYCHY, ŻEBY…! Poznajcie mnie z trochę innej strony…szalonej!! / https://www.youtube.com/watch?v=WbA36b3u6c8
5. Nie mam psychy ale chcę żeby to zobaczyła /https://www.tiktok.com/@xkrystian_/video/6975778734150290694
6. Nie masz psychy wysłać tego filmiku do osoby która ci się podoba /https://www.tiktok.com/@dlugixv/video/6994477458451926277.
7. Nie masz psychy, żeby stanąć obok niej /z/
8.
Źródło: https://halun.cupsell.pl/produkt/4365957-Nie-masz-psychy-.html
(zgłoszeni: 11.03.2023, oprac: Anna Wileczek)
grać w gry wideo/ elektroniczne /interaktywne/ komputerowe/ online/ fabularne.
Czasownik był znany w dawnej polszczyźnie, gdzie oznaczał m.in. oddawanie się zabawom, rozrywkom, także grom sportowym lub towarzyskim. Słowo występuje także w żargonie więziennym, gdzie oznacza uczestnictwo w rozgrywkach/ zabawach werbalno-gestularnych prowadzonych przez więźniów. W slangu młodzieżowym popularność czynności giercowania ’grania w gry elektroniczne’ wiąże się także z popularnością wśród graczy zdrobnienia gierka oraz zgrubienia giera ’gra’.
Uwaga: w języku ogólnym istnieje też zapożyczony z j.ang. rzeczownik gaming (por. game ’grać’), który – jak się zdaje – tylko częściowo pokrywa się ze znaczeniem slangowego rzeczownika giercowanie tzn. 'granie w gry komputerowe’. Określa bowiem wszystko, co jest związane z grami wideo, także akcesoria wykorzystywane podczas grania (np. sprzęt, fotele). Istnieje przemysł gamingowy, wytwarzający artykuły potrzebne dla gamerów, czyli graczy.
Przykłady użycia:
1. Giercowanie z dzieckiem/ https://joemonster.org/filmy/1152682.
2. Emi giercuje, https://www.twitch.tv/emigiercuje?fbclid=IwAR0F2ff41BcFPm5FjCAu9SC2tqtB1_nLErU54TOT90A2Uf3d0N2q-fknZ9k
3. Jak odinstaluję to sobie nie pogiercujemy w Quaka / https://pl.comp.dtp.narkive.com/vN8xtbSm/skrypt-do-illustratora.
(Zgłoszenie: 06.03.2023, oprac. Anna Wileczek).
dobrze działać, właściwie funkcjonować. W ten sposób można określić pracę urządzenia, programu lub strony internetowej. Wyraz ma raczej zabarwienie neutralne, ale w pewnym kontekstach nabiera odcienia ekspresywnego, oznaczając coś dobrego, wyjątkowego, np. Moja nowa fura! Wszystko bangla!
Przykłady użycia
1. Nie bangla /https://joemonster.org/filmy/115268/
2. Dwóch Niepozornych – Ale To Bangla (Czykczuk Remix)/ https://www.youtube.com/watch?v=3vQa6E9LYPY
3. Co jak co, ale brawa dla Czykiego, odwalił kawał dobrej roboty 👏 ALE TO BANGLA OOOO/ https://www.youtube.com/watch?v=3vQa6E9LYPY
(Zgłoszenie: 06.03.2023, oprac. Anna Wileczek)
’styl, stylówka, ciekawa stylizacja, ulubione zajęcia’ Zwrot mieć stilo określa modny, stylowy sposób ubierania się i spędzania czasu, zastępuje niegdyś popularne – mieć stajla (por. piosenka zespołu Trzeci Wymiar. Forma wyrazu nawiązuje do wymowy wł. stilo – ’rysik’, ale już w języku esperanto słowo stilo oznacza 'styl’.
Przykłady użycia:
1. Wkurwiony, sprawdź moje stilo/ Jeden na milion, DGE, PDG, jadę z homilią / https://genius.com/Donguralesko-stilo-lyrics
2. Gram w to, bo to jest moje stilo / Przekaż tu tym debilom, że:/ Dla nich już pora zwinąć / / https://teksciory.interia.pl/aleshen-feat-white-widow-giera-tekst-piosenki,t,694087.html
3. Niezłe stilo, Zuza! / Z/
Zgłoszenie: 04.03.2023, oprac Anna Wileczek
Ironiczna fraza oznaczająca udawane zdziwienie czymś, co w rzeczywistości jest dobrze znane i powtarzalne, ale pokazywane jako nowe lub występujące w jakiejś zmienionej formie; „odgrzewany kotlet”.
Przykłady użycia:
(Zgłoszenie: 10.02.2023 r. , oprac. Anna Wileczek)
Hasło pozycjonujące internetowy trend, który zapoczątkowała humorystyczna sytuacja. Jeden z użytkowników – Andrzej R. ustawił na swoim Facebooku status, że jest w związku z Józefem S. Zdziwiony tą sytuacją Józef zapytał w komentarzu: „Co to ma być?”, na co otrzymał odpowiedź: „Przepraszam, coś się kliknęło, nie wiem, co to jest”. Pomyłka szybko została wykorzystana przez użytkowników internetu i powstało wiele memów na temat związku z kimś lub z czymś (humor sytuacyjny). W memach w absurdalnych zestawieniach występują: kluby piłkarskie, firmy, politycy, celebryci, miejscowości, przedmioty itp. Podstawą werbalną każdej realizacji jest dialog: – Co to ma być? /-Przepraszam, coś się kliknęło i nie wiem, co to jest.
Przykłady użycia
1. Mogliście się natknąć na nową serię memów pod hasłem „coś się kliknęło” / https://www.tiktok.com/@halxhalxhalx/video/7197174599572901126
2. https://nto.pl/przepraszam-cos-sie-kliknelo-wpadka-na-facebooku-dala-pozywke-internautom-zobaczcie-najlepsze-memy-z-serii-w-zwiazku-z/ar/c13-17272515
(Zgłoszenie: 9.02.2023, oprac. Anna Wileczek, Dominika Czarnota)
powiedzenie występujące w funkcji orzekania o absurdalnej sytuacji lub riposty. Oznacza coś, co jest niedorzeczne, nierealne lub niezgodne z prawdą. Często służy do zaznaczania niedowierzania. Nawiązuje do popularnego powiedzenia: twój stary, które doczekało się wielu modyfikacji.
Powiedzenie Jak stary wróci z mlekiem nawiązuje też do frazy: I’m going to get the/some milk, odnoszącej się do sytuacji, w której wyjście po mleko lub po papierosy jest pretekstem do uprzednio zaplanowanego opuszczenia domu i rodziny. Użycie wydaje się metaforyczne; prawdopodobnie u źródeł powstania amerykańskiej frazy leży prawdziwa historia, która urosła do rangi metafory: wyjść po mleko to zostawić rodzinę, na długo lub na zawsze. Historia ta stała się także memem (zob. https://www.urbandictionary.com/define.php?term=Going%20to%20get%20the%20milk; https://www.reddit.com/r/NoStupidQuestions/comments/sqndhx/where_did_the_dad_got_milk_joke_came_from/). W tym kontekście fraza jak stary wróci z mlekiem oznacza po prostu 'nigdy’.
Źródło: https://imgflip.com/i/2xax4n
Przykłady użycia:
1. Nie sorry my się prawie nie znamy i szanse ze tam mnie wpuścisz to jak to ze mój stary teraz z mlekiem wróci https://twitter.com/olixwukaes/status/15157559738430382162.
2. Taa… jak stary wróci z mlekiem /Z/
3. Stary który wrócił z mlekiem haha /https://www.youtube.com/watch?v=nZfk0c46-Bs/
4. Mój stary wrócił z mlekiem/ https://twitter.com/tojaniestety/status/1263437439051403266
5. Prędzej stary wróci z mlekiem niż Cinkrof wróci do ultraligi /https://twitter.com/m__paprocki/status/1549654934378905604
(Zgłoszenie: 9.02.2023, oprac. Anna Wileczek, Joanna Senderska)
onomatopeja naśladująca chrząknięcie. Należy do niewerbalnego repertuaru znaków mowy o różnych funkcjach pragmatycznych. Może oznaczać zmianę tematu rozmowy, dezaprobatę dla wypowiedzi przedmówcy, zażenowanie, ironię lub zwrócenie uwagi na siebie lub na to, co zostanie wkrótce powiedziane. W wersji pisanej występuje w konwersacyjnej odmianie komunikacji elektronicznej.
Przykłady użycia:
1.Victoria | Zduszony Oddech era @VickLongwaiting:Ekhem… Ja tylko wspomnę, że piękno bólu zapowiada się genialnie / https://twitter.com/_romantyziara /
2. Ekhem.Otwieramy sklep ze słodyczami, ale taki nietypowy bo będzie można tylko dotykać cukierki. Jak ktoś nie ma kota to głaskać też można /https://www.facebook.com/watch/?v=1058952664643786/
3. Co sądzicie o 13-12 latkach uprawiających ekhem? #dlaciebie /https://www.tiktok.com/@jacobniezyje/video/6823385113519213830
(Zgłoszenie: 09.02.2023, oprac. Anna Wileczek)
osoba o romantycznym usposobieniu, przesadnie nadwrażliwa, uczuciowa i delikatna. Miłośniczka liryki, czułych opowieści, lubiąca nastrojową atmosferę.
Przykłady użycia:
1. Jesieniarą i romantyziarą się jest a nie bywa pamiętajcie https://twitter.com/pralkaonedead/status/1450520929570893828
2. Kto to romantyziara? https://zapytaj.onet.pl/Category/002,022/2,32892755,Kto_to_romantyziara.html
(Zgłoszenie: 09.02.2023, oprac. Anna Wileczek)
powiedzenie wyrażające aprobatę, pochwałę lub zadowolenie.
Przykłady użycia:
1. No i klasa. Tak trzeba żyć. Transfery na 2024, a nie jakieś zimowe okienka. https://twitter.com/RSierhej/status/1620189754586435585
2. No i klasa. Jeden z najlepszych seriali jakie oglądałem. Fajnie jakby powstało coś o Uncharted na tak wysokim poziomie ; https://twitter.com/StachuYT/status/1622542366430138369
3. Kupiłam te oksy! No i klasa! /Z/
Zgłoszenie 09.02.2023, oprac. Anna Wileczek
polska kalka angielskiego wyrażenia „side eye” (zob. https://www.urbandictionary.com/define.php?term=side%20eye), które występuje często w komentarzach na platformach Tik Tok i Twitter, oznaczając niechęć, brak aprobaty czy zdegustowanie. Jest odpowiednikiem ekspresji twarzy , polegającej na spojrzeniu z ukosa, z boku, wyrażającym zaskoczenie, zdziwienie lub zażenowanie. „Boczne oko” jest niekiedy zaznaczane przez takie emoji jak: 😒 ,😏 lub 💀( źródło: https://emojipedia.org/).
„Boczne oko” jest także viralem i wizualnym składnikiem wielu memów, np:
Źródło: https://imgflip.com/memegenerator/180840690/side-eye-teddy.
Przykłady użycia:
Roblox, popularny serwis z grami dla dzieci oraz nastolatków, powstał w 2006 roku. Uczestnicy mają tam możliwość swobodnego kreowania przestrzeni i obiektów z najróżniejszych elementów, a następnie – poprzez awatary – brania udziału w aktywnościach w tej skonstruowanej przestrzeni. Serwis uznawany jest za wczesną wersję metawersum, czyli wirtualnego świata, w którym za pomocą awatarów możemy się komunikować z innymi.
W świecie Robloxa można robić niemal wszystko, a w ostatnich tygodniach sporą popularnością cieszą się wirtualne msze prowadzone przez nastolatków. Ceremonii można słuchać na serwerze Discorda (bezpłatna usługa internetowa, służąca do rozmów głosowych i komunikacji za pomocą wiadomości tekstowych, z możliwością umieszczania zdjęć oraz filmów, początkowo przeznaczona dla graczy komputerowych) – Archidiecezja Gnieźnieńska ROBLOX, który ma już ponad 30 tys. członków, oraz brać w nich udział „osobiście” w specjalnym trybie Robloxa. Zainteresowanie jest tak duże, że gracze muszą czekać na dołączenie w kilkusetosobowych kolejkach.
„Pan z wami” – śpiewa dziecięcym głosem ksiądz. „I z duchem twoim” – odpowiadają wierni. I tak przez kilkadziesiąt minut, każda kwestia zgodnie z zasadami liturgii. Na filmach widać, z jaką pieczołowitością zadbano o każdy detal. Są więc przestrzenie zaprojektowane jak wnętrza katolickich kościołów, księża odprawiający msze, służący do nich ministranci, wierni zgromadzeni w ławach, a nawet kościelny zbierający pieniądze na tacę.
Według użytkownika podającego się za przedstawiciela serwera Archidiecezja Gnieźnieńska ROBLOX grupa ta działa już od ponad 8 lat i należą do niej osoby powyżej 15 roku życia.
„Naszym celem jest ewangelizacja młodzieży na tej platformie, robimy to całkowicie na poważnie z zachowaniem pełnego profesjonalizmu, działamy w oparciu o przepisy tj. OWMR [Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego] oraz niektóre z najważniejszych punktów KPK [Kodeksu Prawa Kanonicznego], co więcej sami zaznaczamy, że msze, które są u nas robione nie mają wartości ani modlitewnej, ani sakramentalnej, powstrzymujemy się także od symulacji np. spowiedzi, ślubów, chrztów, czy bierzmowań”.
Msze są popularne nie tylko na Discordzie i w Robloxie. Ich fragmenty udostępniane są również na TikToku, gdzie mają miliony wyświetleń.
Czy to tylko „zabawa” w kościół jak niegdyś w sklep i odprawianie mszy w ornatach z koca?
— Jestem dzieckiem lat 90. i doskonale pamiętam, że zabawy polegające na odgrywaniu ról były najchętniej wybieraną aktywnością podwórkową – nie tylko przeze mnie, ale też przez moje koleżanki oraz kolegów z osiedla – wspomina Joanna Majdak, project managerka agencji LUCKYYOU. – Obserwując współczesne dzieci i młodzież na Robloxie stwierdzam, że w porównaniu do rozrywek mojego pokolenia, rodzaj zabawy pozostał ten sam. Zmienną natomiast jest znak obecnych czasów – wysoko rozwinięta technologia. Tak więc zabawy podwórkowe przeniosły się do przestrzeni wirtualnej, z piaskownicy i boiska na Roblox i Discord – ocenia.
— A skąd zapotrzebowanie na zabawę w „mszę”? Uważam, że wynika to z dwóch faktów. Po pierwsze, żyjemy w kraju o kulturze silnie zdeterminowanej przez katolicyzm. Stąd szeroka znajomość struktury mszy świętej kościoła rzymskokatolickiego, w tym również u najmłodszych. (…) Po drugie, myślę, że zabawa w „prowadzenie mszy”, jak i w „sejm” (druga najbardziej popularna forma gry na Robloxie w Polsce, która przeżyła swój szczyt popularności w ubiegłym roku) przy tak szerokich możliwościach odwzorowania rzeczywistości, które oferuje to metaverse, jest bardzo atrakcyjna. Dlaczego? Ponieważ można sięgnąć po to, co do tej pory było ekskluzywne i dostępne dla nielicznej oraz uprzywilejowanej grupy społecznej – uważa Majdak.
Jak wynika z badania Mediapanel, we wrześniu ub.r. Roblox był najpopularniejszy wśród platform z grami i o grach w Polsce. Odwiedziło go wtedy – jako stronę www i aplikację mobilną – 4,7 mln internautów, co dało grze 15,83 proc. zasięgu. Przeciętnie użytkownicy spędzili tam 6 godzin, 13 minut i 16 sekund.
— Może to początek czegoś nowego? Kto wie, może jakiś influencer tchnie nowego ducha w Kościół. Chrześcijaństwo zaczynało się również bardzo niewinnie i niszowo – mówi portalowi wirtualnemedia.pl Robert Sosnowski, CVO agencji Biuro Podróży Reklamy. W działaniach młodzieży dostrzega przede wszystkim aspekt humorystyczny. Może jednak nie doceniamy zjawiska, sprowadzając je jedynie do żartu. — Z pewnością można wprowadzić mikropłatności i zbierać na tacę, remontować wirtualne kościoły, prowadzić usługi dla wiernych – dodaje Sosnowski.
Wypowiadają się na ten temat również księża, podkreślając z jednej strony profesjonalizm graczy, ich znajomość zasad liturgii i piękny śpiew, z drugiej – zaznaczając, że wirtualna msza nie może zastąpić realnej obecności w kościele.
Bibliografia:
Msze święte w wirtualnej przestrzeni hitem internetu. „Roblox ma duże szanse namieszać w cyfrowym świecie”, https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/msze-swiete-roblox-hit-internet-jak-to-dziala
Msza w Roblox. Ksiądz ocenia i wyjaśnia do czego powinna prowadzić, https://www.youtube.com/watch?v=tQ8aj0JuahM
Hasło: Roblox, https://pl.wikipedia.org/wiki/Roblox
Hasło: Discord, https://pl.wikipedia.org/wiki/Discord
Oprac. Monika Bator
Kadr ze mszy w grze Roblox
Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=JQwoVB2ZV7U
wieloznaczna fraza wypowiedziana w czasie jednej z popularnych mszy, inscenizowanych podczas gry MMO Roblox przez jej użytkowników. Tak zwane „uroczyste msze” już w 2022 roku były streamowane przez użytkownika platformy YouTube o pseudonimie @lesiotrans5896. Nagrania trwają od od. 40 do 170 minut i naśladują ceremonie kościelne. W role duchownych i ministrantów wcielają się użytkownicy – zwykle młodsi nastolatkowie. Fragment z powiedzeniem: „Artur, przyszykuj kadzidło” stał się tiktokowym wiralem generującym miliony wyświetleń. Fraza jest używana jako zabawny komentarz, metafora lub ironiczna sentencja zarówno w komunikacji online, jak i w kontakcie bezpośrednim.
Przykłady użycia:
1. Do matury jeszcze sto dni. Artur, przyszykuj kadzidło…https://www.tiktok.com/@belmonafide/video/7188214901079297286?q=%23%20Artur%2C%20przyszykuj%20kadzidlo&t=1674715959709
2. Idziemy na fajkę? Hmm… Artur, przyszykuj kadzidło /Z/
3. Jaki tytuł gry xD nom wim że roblox ale wiesz „Artur przyszykuj kadzidło ” /https://www.youtube.com/watch?v=jmnUYoR27UU/
(Zgłoszenie: 13.01.2023, oprac. Anna Wileczek)
określenie czasu wolnego od zajęć szkolnych: ferie, wakacje, przerwa świąteczna.
Przykłady użycia
1. Ile mamy tej nauki? Kiedy to besiolne? /Z/
2. Mamy dwa miesiące biesiolnych! /Z/
3. Odpocznę na besiolnym/ http://sppniewo.szkolnastrona.pl/p,22,z-zycia-szkoly/
(Zgłoszenie: 16.12.2022; oprac. Anna Wileczek)
Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży zajmuje się m.in. opisywaniem zasobu leksykalnego młodomowy. Slang młodzieżowy – nieoficjalny kod nastoletniej młodzieży zawiera liczne odniesienia do człowieka jako aktora społecznego: nazywa go, określa, waloryzuje. Zapraszamy do zapoznania się z prezentacją na ten temat, przedstawioną podczas konferencji naukowej „Słowo klucze” na Uniwersytecie Warszawskim (02.12.2022r.) przez Joannę Senderską i Annę Wileczek.
Człowiek w slangu młodzieżowym –
synonim słowa banan lub bananowa młodzież. Oznacza osobę pochodzącą z zamożnej rodziny i prowadzącą rozrywkowy, wystawny i beztroski tryb życia. Ponieważ banan nie musi troszczyć się o pieniądze, więc jego znakiem rozpoznawczym są drogie, markowe ubrania, buty, zeszyty z logo Oxfordu.
Słowo pojawiło się już w latach siedemdziesiątych i odnosiło się do młodych ludzi, korzystających z pozycji społecznej i materialnej swoich rodziców, którzy mieli przywilej jedzenia (niedostępnych wówczas na co dzień) bananów i korzystania z innych luksusowych dóbr. Można je było nabyć w powstałych w 1972 r. sklepach dewizowych -Pewexach. Banany kupione w Pewexie wzbudzały zazdrość i podkreślały status materialny osoby, które je nabyła.
Przykłady użycia:
1. Widziałeś tego nowego typa na osiedlu? Ma dwie niezłe fury. – Taa, to jakiś bananowiec, https://www.miejski.pl/slowo-Bananowiec
2. A co mata pracował bananowiec ????? hahaha wszystko dostał , „ha ha”https://glamrap.pl/mata-zdissowany-przez-zawodnika-diil-gangu
3. Hehe, ale beka z bananowców którzy łykają prowo i bronią tego pedała Maty xD, „Mata” „ha ha”https://glamrap.pl/mata-zdissowany-przez-zawodnika-diil-gangu.
4. Patointeligencja. Krzyk „bananowego dziecka”, nie głos pokolenia, https://klubjagiellonski.pl/2019/12/16/patointeligencja-krzyk-bananowego-dziecka-a-nie-glos-pokolenia.
(Zgłoszenie: 04.12.2022, oprac. Anna Wileczek)
zachowanie polegające na nagłym zerwaniu znajomości, więzi partnerskich lub przyjacielskich. Słowo pochodzi z języka angielskiego – ghost ’duch lub upior’. Oznacza nagłe zerwanie kontaktu w jakiejkolwiek formie bez żadnych wyjaśnień. Termin obrazuje konkretny sposób zerwania z kimś, kto zaczyna zachowywać się jak duch, jakby nie istniał nigdy materialnie. Nie odpowiada na wiadomości, telefony, nie odpisuje, nie szuka kontaktu.
(oprac. Anna Wileczek)
powitanie spopularyzowane w filmikach streamera Skrzypasa, który rozpoczyna swoje filmy od słów: Jak tam chłopie? Wstałeś już? To za robotę się weź (zob. https://www.youtube.com/watch?v=IUFzD3A_Zkk)
Występuje także jako synonim zwrotów typu: Jak leci? Co słychać?
Przykłady użycia
1. Jak tam chłopie? (…) Jak tam robota idzie? https://www.tiktok.com/@skrzypasskrzypas/video/7128811116263705862?is_from_webapp=v1&item_id=7128811116263705862
Zgłoszenie: 11.11.2022, oprac. Anna Wileczek
nazwa miejscowości położonej na wschodnim wybrzeżu Bałtyku w okolicy Mierzei Wiślanej, rozpowszechnionej dzięki popularnemu filmikowi na TikToku, który stał się wiralem. Jego autorką jest Sarusia55 ( Iwona Gosia Dziedzic), która spędzała urlop w Stegnie i podczas plażowania nagrała swoje pozdrowienia: Witam was, jestem w Stegnie na plaży. Cześć. Cześć, na plaży jestem w Stegnie. Drugi dzień w Stegnie na plaży. Serdecznie was pozdrawiam ze Stegny, z Morza Bałtyckiego. Na TikToku i innych platformach zamieszczano parodie tego filmiku z hasztagiem #stegna. Trend, w którym chodzi o to, aby nagrać swoją interpretację filmu” „Cześć, jestem w Stegnie na plaży”, obejmuje relacje z pobytu na wakacjach, z zakupów w sklepie czy z innych prywatnych wydarzeń. Klipy zawierające hasztag #stegna wygenerowały ponad 17 milionów wyświetleń!
Źródło: https://vibez.pl/wydarzenia/jestem-w-stegnie-na-plazy-o-co-chodzi-dlaczego-stegna-przejela-tiktoka-6787550378986016a
Więcej: https://www.rmf.fm/magazyn/news,50072,jestem-w-stegnie-na-plazy-stalo-sie-hitem-o-co-chodzi-w-tym-trendzie-z-tiktoka.html
Przykłady użycia:
1. Mordo, jadę na wakacje do Stegny! /Z/
2. Poznałem cię na plaży w Stegnie. FRIZ – Stegna Party Versio /https://www.youtube.com/watch?v=DcGCwB3pD-U/
(Zgłoszenie: 07.11.2022, oprac. Anna Wileczek)
nowicjusz, osoba niewtajemniczona, niewprawiona, a także nieudacznik. Pogardliwe określenie dla tych, którzy nie radzą sobie w wieloosobowych grach online lub w rzeczywistości, nie umieją dostosować się do zasad gry lub współpracy w danej społeczności. Stąd wyraźne zróżnicowanie na początkujących (nwby – newbie ) i noobów, którzy mają niskie umiejętności, nie potrafią właściwie komunikować się z innymi, ciągle przegrywają, zatrzymali się w miejscu. Noob jest antonimem doświadczonego, dobrego gracza, określanego jako pro (skrót od pro – ang. professional – 'profesjonalista’).
Słowo jest znane w środowisku graczy internetowych (tzw. gamer speak), a jego upowszechnienie przypisuje się grupie hakerów The Cult of the Dead Cow, która stworzyła wiele wyrażeń we wczesnym slangu internetowym (zob. leet speak). Występuje także w kilku wariantach zapisu, np. nOOb, noobek, nobek, nub, nubek. Być może jest to skrócona wersja słowa newbie z amerykańskiego slangu wojskowego lub przekształcenie australijskiego newie. Może też być skrótem od new blood, czy new boy.
1. Kolega napisał mojej kumpeli: Noobek jesteś. A ona nie wie co to znaczy i co mu odpisać pomózcie pliz /https://zapytaj.onet.pl/Category/027,004/2,10718994,Co_to_znaczy_Noobek_.html
2. Jaka świetna historia jak nobek został pro nobkiem https://www.youtube.com/watch?v=xTM6SNRR0nc
3. A ten noob idzie z nami? /Z/
(Zgłoszenie: 22.11.2022, oprac. Anna Wileczek)
bober – aluzja do memów i filmików przedstawiających bobra (zwierzę futerkowe) i zebranych pod hasłem: „Ale fajny bober”, np. https://memy.jeja.pl/326627,ale-fajny-bober.html. W tym wypadku w slangu została użyta niepoprawna forma M. l.poj. – bober zam. bóbr, inspirowana zapewne regionalnym wyrazem bober zam. bób (roślina strączkowa) lub pseudonimem znanego rapera – Bobera (Patryka Bobryka), tudzież częstym w polszczyźnie nazwiskiem – Bober. Element humorystyczny ujawnia się także w metonimii, gdy używa się tego słowa na oznaczenie człowieka, który zachowuje się nieracjonalnie, jest pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.
Samo słowo w słownikach slangu jest notowane od dawna (2007 r.) w odniesieniu do nieogolonego łona, zwrotu: czochrać bobra, a następnie jako synonim marihuany lub dymu powstającego podczas palenia.
1. Ale fajny bober / https://memy.jeja.pl/326627,ale-fajny-bober.html
2. Bober się wkurzył w końcu i wziął sprawy w swoje zęby /https://memy.jeja.pl/326627,ale-fajny-bober.html
3. Aleee fajny bober, XD https://www.youtube.com/watch?v=MMyOq7NgqOg.
4. Co ty, bober, robisz? /Z/
5. [Bober] w ogóle to słowo wymyślono niedawno i jest śmieszne xD /Z/
(Zgłoszenie: 07.11.2022, oprac. Anna Wileczek)
Tytuł felietonu Marcina Wichy z książki: „Nic drobniej nie będzie” (zbiór felietonów opublikowanych w latach 2017-2020 na łamach czasopisma „Pismo”), nawiązującej do plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku, organizowanego przez wydawnictwo Naukowe PWN.
Źródło. Wicha M. (2022), Nic Drobniej nie będzie, Wydawnictwo Karakter.
gest dominacji lub zwycięstwa, a także emotikon wywodzący się z gry Fortnite. Odnosi się do figury, w której osoba pochyla czoło w kierunku ręki zgiętej w łokciu, jednocześnie podnosząc na bok wyprostowaną drugą rękę. Dab jest często kojarzony z kulturą hip-hopu, służy do okazywania radości i triumfu.
Źródło: https://fortnite-archive.fandom.com/wiki/Dab_(emote)
(Zgłoszenie: 07.11.2022, oprac: Anna Wileczek)
zdrobnienie od wyrazu obecnego w slangu młodzieżowym, od dawna (notowany w „Słowniku gwary uczniowskiej” już w 1991 r), czyli maniury. Oznacza ładną, atrakcyjną dziewczynę. Więcej na ten temat: https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/maniurka;10343.html
1. Niezła z ciebie maniurka! /z/
2. Nie miałeś nigdy ochoty przemienić swoje maniurki w klasyczną sukę… https://www.youtube.com/watch?v=VtosKewD-C4
(Zgłoszenie: 07.11.2022)
nieudacznik, osoba nieogarnięta, niemądra, przegryw.
Słowo notowane przynajmniej od 2011 r.
Zgłoszone także jako synonim janusza ’stereotypowego mężczyzny w średnim wieku, z wąsem, ubranego w podkoszulek, krótkie spodnie oraz skarpetki i sandały, trzymającego piwo w jednej ręce i reklamówkę z dyskontu w drugiej, wyrażającego „cringowe” opinie na każdy temat’.’
Przykłady użycia:
1. Ale z niego przychlast. No, prawdziwy janusz! /Z/
2. Nie wiesz tego ?! Ale z ciebie przychlast https://zapytaj.onet.pl/Category/008,010/2,12148203,Co_to_znaczy_quotprzychlastquot.html
(zgłoszono: 07.11.2022; oprac. AnnaWileczek)
określenie jedzenia, posiłku spożywanego w domu lub „na mieście”. Słowo pojawia się też w wariancie deminutywnym (zdrobnienie) – szamka.
Z szamą wiąże się czasownik szamać, który pochodzi prawdopodobnie od dźwiękonaśladowczego, prasłowiańskiego rdzenia *šam- / *šem- (por. psł. *šamati : *šemati (?) ’powodować szum, szelest; trzeć czymś, kręcić czym’). Jak wskazuje Wielki słownik języka polskiego PAN, znaczenie 'jeść’ jest wtórne, gdyż powstało drogą „neutralizacji ekspresywnego początkowo określenia głośnego sposobu spożywania pokarmu”.
Słowo szama występowało także w żargonie więziennym i to spowodowało spopularyzowanie wyrazu w polszyźnie slangowej i potocznej.
1. Dawaj mordo idziemy na szamę /Z/.
2. Najlepsza szamka w mieście KEBAB & ZAPIEXY /https://szamka.net/
3. [Szamka!] Świetne miejsce!!! Żarcie smaczne i tanie! Z Paniami mozna zamienić słowo na luzie;) i co najważniejsze świeżo i szybko jak na takie jedzonko!!! Tylko z ug trochę daleko ehhh… /https://forum.trojmiasto.pl/Szamka-t506773,2,5482.html
4. Działam w social mediach i scrolluję TikToka pod pretekstem pracy. Jestem maniaczką dobrej szamy i siłowni. Tęsknie za miejscami na świecie, w których jeszcze mnie nie było, https://goingapp.pl/more/essa-o-mozliwym-kandydacie-na-mlodziezowe-slowo-roku-i-jego-genezie/
(zgłoszenie: 07.11.2022, oprac. Anna Wileczek)
Plebiscyt Młodzieżowe Słowo Roku organizowany przez PWN doczekał się „filmowego” naśladownictwa!
„Nie bądź dzban, pij Kropliczankę”. „Twoja stara pije Kropliczankę”. „Pij Kropliczankę XD” – te hasła reklamowe są żywym dowodem, że dział marketingu siedleckiej firmy Kropliczanka, zajmującej się sprzedażą wody mineralnej, zawsze trzymał rękę na pulsie i w real-time marketingu nie ma sobie równych 😉. Przekonuje nas o tym 7 odcinek II sezonu serialu komediowego The Office.Pl (polskiej wersji kultowego brytyjskiego i amerykańskiego sitcomu The Office / Biuro) zatytułowany Młodzieżowy wyraz roku.
Patrycja Kowalska, wiceszefowa firmy, na miesiąc przed rozstrzygnięciem plebiscytu, zleca pracownikom działu marketingu Kropliczanki Agnieszce i Adamowi znalezienie 30-40 młodzieżowych słów, które mogą wygrać i napisanie trzech haseł do każdego z nich, dzięki czemu w dniu rozstrzygnięcia będą pierwsi ze swoim przekazem. Próbuje im pomóc szef Michał Holtz, który – według własnej opinii – ma bardzo młodzieżowy język. Prościutto! <3.
Czy bohaterom udało się wykonać zadanie i przewidzieć wyraz, który wygra plebiscyt? O tym można się przekonać, oglądając wspomniany odcinek serialu, dostępny na platformie VOD Canal+online <3.
Zob. także fragment filmu: https://www.tiktok.com/@canalplusonline/video/7166225550040665350?_r=1&_t=8XOfaOEcy7p&is_from_webapp=v1&item_id=7166225550040665350.
(opracowanie: Monika Bator)
pojęcie określające przede wszystkim swego rodzaju język, „dialekt pokemoński”, czyli „neograficzną formę zapisu ukształtowaną i ekskluzywnie obecną w polskim internecie w pierwszej dekadzie XXI wieku. Traktowana przez internautów zarazem jako znacznik kulturowej tożsamości, jak i praktyczna technika kryptograficzna”.
Stanisław Zając nazywa pokemonizmem zarówno specyficzny rodzaj zapisu tekstu, jak i swoiste reguły rządzące tym systemem znaków. Etymologii pojęcia autor doszukuje się w japońskiej kreskowanej anime, której styl odznacza się prostą formą i dominującą funkcją ekspresywną. Pokémon, w Japonii Pocket Monsters – to japońska franczyza rozwijana od 1996 roku, na którą składają się produkcje z fikcyjnymi istotami, zwanymi Pokémonami. Są to przede wszystkim gry komupterowe oraz telewizyjny serial anime emitowany od 1 kwietnia 1997 r. na antenie TV Tokyo. (Polska premiera serialu odbyła się 4 września 2000 r.).
Cechy tego dość zawiłego i czasem trudnego do rozszyfrowania języka (stanowiącego swego rodzaju graficzną zabawę, werbalno-wizualną grę) to m.in.:
– łamanie reguł: ortograficznych, zapisu oraz interpunkcyjnych, nieprowadzące jednak do zmian w planie treści,
– częste korzystanie z klawisza Shift, stąd potoczna nazwa pisma pokemonów – „nerwica Shifta”, czy inaczej „palpitacja Shifta” (co wiąże się z legendą o tzw. „padaczce pokemonowej”, którą miało powodować u dzieci oglądanie wspomnianego japońskiego serialu),
– przeplatanie wielkich i małych liter,
– nadużywanie wykrzykników i pytajników,
– zdrobnienia,
– obecność skrótów (te podstawowe, jak wtf, lol czy omg mocno zakorzeniły się w języku internetu),
– używanie polskojęzycznych wyrażeń modyfikowanych pod wpływem języka angielskiego, i odwrotnie – wyrażeń anglojęzycznych, które ulegają spolszczeniu (np. sweet – słit).
Por. przykład:
DżOonaSkU.! WraCaj.! AjĆć.! x(. x**.
HejCciOo.!.! AjĆć.!MaSaKra.!.! WCzOoraJ jaK wyMieNiaŁaM DżOonaSkOowI
trOoCinY tOo zaPoOmNiaŁAM mU zaMknOńĆ kLatkEm… i uCiekŁ.!.!. x(((( x(((.!
AjĆć.! x(…
[Internetowy dziennik Emo Martynki, www.emo-martynka.blog.onet.pl, dostęp 8.06. 2015]
– transliterowanie znaków – tzw. hack mowa, rodzaj kryptotekstu, który opiera się na wykorzystaniu graficznego podobieństwa liter do cyfr oraz innych znaków dostępnych na klawiaturze komputerowej, por. 4L3 ‘ale’, z@b4VV@ ‘zabawa‘, |<0(h4m Ci3 ‘kocham Cię‘, 7o ||13 j3$t 7®u|)||3 ‘to nie jest trudne‘.
Specyfika języka „pokemońskiego” polega na tym, że używanie go bywa interpretowane przez współużytkowników jako świadectwo przynależności do pewnej subkultury. Został stworzony przez tzw. pokemony, czyli osoby – według Nonsensopedii – „niegdyś płci żeńskiej, obecnie także męskiej”, najczęściej w wieku nastoletnim, „rzadziej młodsze, zafascynowane skrajnie kiczowatą („różową i błyszczącą”) estetyką, „całkowicie pochłonięte przyswajaniem sobie najbardziej banalnych trendów kultury popularnej”. Dopatrywano się tu analogii z filmowymi Pokémonami, czyli „kolorowymi, puszystymi, słodko pedomorficznymi, nieustannie pobudzonymi motorycznie, komunikującymi się za pomocą infantylnych pisków fantastycznymi zwierzątkami”.
Warto jednak zwrócić uwagę, że określenie pokemon miało (i ma?) w polskim internecie wymiar pejoratywny, dyskredytujący. „Subkultura pokemonów jest wyodrębniana jedynie w modelu zewnętrznym tworzonym przez hejterską out-group, której członkowie określają się mianem »antypokemonów«. To antypokemony produkują tożsamość grupową pokemonów, definiując wyobrażone »pokemoństwo« w taki sposób, by móc jego zestereotypizowanych przedstawicieli prześladować, parodiować i szydzić z nich, a nade wszystko – by się od nich odróżniać”.
Wygląda na to, że słowo pokemon wróciło współcześnie do obiegu, ale w znaczeniu „dziwak/dziwaczka” jako osoba ubrana alternatywnie, niestandardowo.
Bibliografia:
Hasło: Pokemon (osoba), w: Nonsensopedia, https://nonsa.pl/wiki/Pokemon_(osoba)
Hasło: Pokemoniaste pismo, w: Nonsensopedia, https://nonsa.pl/wiki/Pokemoniaste_pismo
Hasło: Pokémon, w: Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pok%C3%A9mon
Kaproń-Charzyńska I., Kreatywność językowa i jej wybrane mechanizmy w kontekście wtórnej oralności, „Prace Filologiczne” 2017, nr 71 [wersja online]: https://repozytorium.umk.pl/bitstream/handle/item/4937/Kapro%C5%84-Charzy%C5%84ska_Iwona_%20preprint.pdf?sequence=1
Wiśniewska K., Iwicka A., Pokemonizm, czyli język cyfrowych tubylców, https://lingwistykapraktyczna.wordpress.com/2017/06/23/pokemonizm-czyli-jezyk-cyfrowych-tubylcow/
Zając S., Nowa gramatyka porozumienia. Blisko monitora daleko obrazu, w: Komunikacja społeczna w świecie wirtualnym, red. M. Wawrzak-Chodaczek, Toruń 2008.
Opracowanie: Monika Bator
Młodzieżowe Słowo Roku 2022 – top 20
baza – wyraz aprobaty dla czegoś lub kogoś, zgody na coś, pozytywnych emocji. Warianty: bazunia, zbazowane. Baza jest bezpośrednim tłumaczeniem angielskiego słowa based
betoniarz – także beton/ / be be be beton/ cztery cztery – absurdalne powiedzenia z dwóch krótkich filmów opublikowanych na YouTube w 2008 r., a po latach odkrytych na nowo. W różnych sytuacjach powtarzane są fragmenty obu fraz: „Betoniarze w Anglii, macie pozdrowienia z Polski, be be be be beton!” oraz „Ty ****** betoniarzu. Cztery cztery” (44 to kod telefoniczny Wielkiej Brytanii). Betoniarz odnosi się najprawdopodobniej do profesji, kojarzyć się też może z osobą otyłą. Beton w języku potocznym kojarzy się ze stanem po paleniu marihuany, dawniej zaś z uporem, konserwatyzmem (beton partyjny).
cringe (krindż) – (z j. ang.) żenada, wstyd, coś żenującego (krindżowego).
essa – coś łatwego, co przychodzi łatwo dlatego, że jesteśmy wyluzowani (stąd mieć essę), luz. Często występuje jako okrzyk radości lub triumfu, wykorzystywany jako ekspresja pozytywnych uczuć, a nawet pozdrowienie.
gigachad – osoba idealna, wzbudzająca podziw; ktoś bardzo dobry w jakiejś dziedzinie lub coś co jest świetne, doskonałe. W pierwszym znaczeniu odnosi się do słowa chad – nierealistycznego ideału męskiego piękna. W komunikacji młodzieży występuje też słowo: czad (Ale czad!) – ‘świetne, fantastyczne, doskonałe’.
kto pytał? – także A kto pytał? – pytanie wyrażające brak zainteresowania treścią danego komunikatu; riposta o znaczeniu: „Nic mnie to nie obchodzi”.
łymyn (women) – spolszczone żartobliwe określenie kobiet zachowujących się nieracjonalnie (wymowa ang. słowa women w l. mn.); współczesny odpowiednik powiedzenia: „Ach, te kobiety” z nutą pobłażliwości lub ironii.
naura – przekształcenie wyrażenia na razie i jego skrótu: nara. W wymowie słowa naśladowany jest angielski akcent. Zwrot używany na pożegnanie: na razie, do zobaczenia, pa!
NPC – zwykła, niewyróżniająca się osoba. Ktoś, kto zachowuje się i ubiera jak inni, ale też ktoś, kto zachowuje się mechanicznie, dziwnie – jak postać z gry. Od ang. non-player character, non-playable character (NPC) – określenia z fabularnych gier wideo, w których oznacza postać sterowaną przez komputer, a nie innego gracza.
odklejka – stan oderwania od rzeczywistości lub osoba, która nie rozumie, co się dzieje, jest nieobecna myślami, nie zachowuje się odpowiednio. Hasło odklejka występuje w wariantach: odkleić się, odklejeniec, odklejony, odkleiło, odkleja (czynność), odkleja (osoba).
onuca – także ruska onuca – sprzymierzeniec Rosji w wojnie z Ukrainą, osoba, która usprawiedliwia działania agresora.
pokemon – osoba wyróżniająca się zbyt ekstrawaganckim, niecodziennym, kolorowym wyglądem. Aluzja do postaci kolorowych stworów z gry komputerowej.
rel – czuję to samo, mam tak samo, zgadzam się z tobą. Potwierdzenie tego, co mówił przedmówca (z j. ang. relatable).
robi wrażenie – dosłowny lub ironiczny sposób wyrażenia zdumienia lub podziwu. Powiedzenie nawiązuje do jednego z filmów, na którym youtuber zachwala duży, trzydziestocentymetrowy kebab, który „robi wrażenie”.
siedemnaście – też hehe 17 – żartobliwa, przekorna riposta na pytanie o wiek. Pytanie i odpowiedź: Ile ty masz lat? Hehe, siedemnaście to fragment piosenki wykonywanej przez grupę NATSU WORLD skupioną wokół youtuberki i influencerki Natsu. Siedemnaście może być też odpowiedzią na każde pytanie zaczynające się od ile?.
sigma – także sigma male – mężczyzna silny, niezależny, intrygujący, pewny siebie, podziwiany, ale nieafiszujący się ze swoimi sukcesami.
slay – coś, co wymiata, robi wrażenie, wzbudza podziw albo ktoś, kto imponuje, poraża, np. atrakcyjnym wyglądem. Używane, gdy ktoś nam się podoba albo gdy jesteśmy z czegoś zadowoleni, a nawet jako okrzyk triumfu. Z ang. niszczyć, gromić (slangowo „you slay me” stosowane było jako komentarz do dowcipnej wypowiedzi już sto lat temu).
sus – podejrzany. Od ang. suspect lub suspicious. Skrót często używany przez miłośników „Among Us”, gry wideo, odpowiednika znanej zabawy w mafię, która wielką popularność zdobyła w 2020 r.
twoja stara/twój stary – twoja matka/ twój ojciec. Dezaprobująca riposta na pytanie: Kto?/ Kto pytał? lub na inną wypowiedź. Przed kilkunastu laty modny składnik dłuższych deprecjonujących zwrotów w rodzaju „Twoja stara pierze w rzece”. Rzadziej w postaci męskiej (twój stary). Pochodzi od ang. yer mum (lub yo momma) ucinającego dyskusję.
UwU – emotikon oznaczający coś słodkiego, uroczego; ekspresja ciepłych emocji. Może być też ironiczną reakcją na coś, co odczuwa się jako „przesłodzone”. W Internecie pojawia się od lat i pochodzi z tradycji japońskich emotikonów kaomoji, popularnych w kręgach fanów mangi i anime. Litery „U” należy kojarzyć z zamkniętymi oczami, a całość – z wyrazem błogości na twarzy. Analogiczne „OwO” (tu oczy szeroko otwarte) oznacza zaskoczenie, zdziwienie, ekscytację.
(Opracowanie haseł: Anna Wileczek, Ewa Kołodziejek, Bartek Chacińki, Marek Łazińki)
Źródło: https://sjp.pwn.pl/mlodziezowe-slowo-roku.
Nawiązanie do Młodzieżowego Słowa Roku 2022:
a. Piosenka Pawła Kielera, https://www.youtube.com/watch?v=Wz5cptSrTX0
b. Tekst Aleksandry Kasprzak opublikowany 15 listopada 2022 w ASZ dzienniku:
>>Cringe 30-letniej NPC. Chciałaby robić wrażenie, ale gigachad mówi, że jest sus [REL]
A ten betoniarz dodaje, że z 30-latki jest odklejka. Kto pytał? 30-latka niby ma essę, bo wie, że z typa ruska onuca, choć uważa się za sigma male. Może i kiedyś był dla niej gigachadem, ale to było dawno, gdy razem z jego starą oglądała stare zdjęcia i essom nie było końca. I może byli sobie w trójkę NPC, ale wszystko było rel, a teraz jest źle. Wciąż tęskni, więc zaczyna mówić językiem chada i mówi mu, że wpadnie za 17. Oglądają razem betoniarzy i nie jedno slay wyrywa się z gardła. – Łymyn, jesteś UwU – mówi chad, a ona ma essę i z tego wszystkiego niepoprawnie używa słowa „baza”. I żadnej bazy nie ma, są tylko sus spojrzenia w monitor. Ta 30-latka wie, że już nigdy nie poczuje się rel i jest dla niego pokemonem. Skończyły się piękne chwile podziwiania betoniarzy, skończyło się przyspieszone bicie serca na widok kolejnego UwU. Teraz każdy gest jest sus, cieknie potem cringe, boże, dlaczego nie możemy mieć essy jak dawniej? 30-latka prześpiulkała cały rok, a teraz jest cringe, bo jedyne słowo, którego nie musi się co rok uczyć to „twoja stara”. – Za rok wrócę z essą i tak się przygotuję, że będę gilbertem plebiscytu. Znam to słowo, mimo iż nie weszło do top 20 – chwali się 30-latka. – Naura. To jest ASZdziennik. Wszystkie cytaty i wydarzenia są odklejką.<<
https://aszdziennik.pl/142753,cringe-npc-chcialaby-robic-wrazenie-ale-gigachad-mowi-ze-jest-sus-rel
’osoba idealna, wzbudzająca podziw; ktoś bardzo dobry w jakiejś dziedzinie lub coś co jest świetne, doskonałe’
Gigachad odnosi się do słowa chad – nierealistycznego ideału męskiego piękna. Wyraz gigachad został spopularyzowany w tym drugim znaczeniu przez streamera Mandzio, który chwalił w ten sposób jednego z uczestników programu „Piekielna kuchnia”. Warto zauważyć, że w języku polskim występuje także homonim – czad (Ale czad!) w znaczeniu ‘świetne, zaskakujące, fantastyczne, doskonałe’.
Słowo wywodzi się z subkultury inceli, gdzie odnosi się do najwspanialszego wcielenia (giga-) chada – mężczyzny przystojnego, muskularnego, wysokiego i bogatego. Wyróżnia się nie tylko muskularnym ciałem, ale specyficzną twarzą z szerokim podbródkiem, kwadratową szczęką i wydatnymi kośćmi policzkowymi. Urzeczywistnieniem gigachada jest Ernest Khalimow. Fotografie, na których występuje ten mężczyzna, robiły wielką karierę w Internecie od 2017 roku, ale użytkownicy tego medium powątpiewają, że naprawdę istnieje ktoś o tak perfekcyjnym i pożądanym przez mężczyzn wyglądzie (zob. więcej: https://vibez.pl/wydarzenia/gigachad-to-chlop-jak-dab-z-incelskich-memow-czy-istnieje-naprawde-6736155126295328a)
O gigachadzie powstają piosenki (gigachad song), a jego podobizna jest uwieczniana na koszulkach, kubkach i poduszkach.
Źródło: https://www.etsy.com/pl/listing/1269092127/ernest-khalimov-gigachad-poster-print?ga_order=most_relevant&ga_search_type=all&ga_view_type=gallery&ga_search_query=giga+chad&ref=sr_gallery-1-9&frs=1
1. W tej strzelance to on jest gigachadem! /Z/.
2. MASNY BEN — GIGACHAD prod. MRGH https://www.youtube.com/watch?v=_4x3WdeGl3U
3. Gigachad to umięśniony Lombaks, o szarym kolorze futra. Ma krótkie włosy, https://przygody-leopolda.fandom.com/pl/wiki/Gigachad.
4. Karol to taki prawdziwy gigachad, samiec alfa /Z/
5. ZONY WALI BOMBĘ WÓDY Z STARSZYM PANEM *GIGACHAD* , https://www.youtube.com/watch?v=6wSTqrnfeHc
(Zgłoszenie: 20.09.2022, oprac. Anna Wileczek)
Rys. Kacper Binkowski
Powiedzenie używane w różnych kontekstach, najczęściej żartobliwych, ironicznych lub fatycznych (podtrzymanie kontaktu w grupie rówieśników), które wywodzi się z dwóch filmów opublikowanych na Youtube w 2008 r. i odkrytych na nowo na TiKToku. Podczas krótkiej wypowiedzi betoniarz z Polski pozdrawia betoniarzy pracujących w Anglii. Liczba 44 (wymowa cztery cztery), której towarzyszy gest podniesionych czterech palców to numer kierunkowy Wielkiej Brytanii. Zob. https://www.youtube.com/watch?v=rc7k3G4LdN4. Z tych dwóch fragmentów pochodzą cytaty: „Betoniarze w Anglii, macie pozdrowienia z Polski, be be be be beton!” oraz „Ty jebany betoniarzu. Cztery cztery” stosowane w różnych konfiguracjach.
Słowo beton w slangu odnosi się zarówno do człowieka (ograniczonego lub konserwatywnego, nieotwartego na zmiany), jak i do stanu po spożyciu środków odurzających, por. https://www.miejski.pl/slowo-Beton. Betoniarz natomiast do osoby mówiącej bzdury lub otyłej https://www.miejski.pl/slowo-Betoniarz.
Przykład użycia:
1. O! Cztery z matmy? Ty betoniarzu! /Z/
2. O co chodzi z tym j3banym betoniarzem 4? https://zapytaj.onet.pl/Category/001,003/2,32917439,O_co_chodzi_z_tym_j3banym_betoniarzem_4.html
3. Be Be Beton Boutique/ https://www.instagram.com/bebe.beton/
(Zgłoszenie: 10.10.2022; oprac. Anna Wileczek)
żartobliwa, humorystyczna odpowiedź na pytanie o wiek lub replika w innych kontekstach fatycznych (nawiązanie i podtrzymanie kontaktu). Jest to fragment popularnego cytatu: „On mi drink daje i chce robić ze mną jakieś dziwne akcje 'Ile ty masz lat?’ (hehe) 17” z piosenki grupy Natsu Word: NETERNAL. Nawiązuje do internetowego skandalu (dramy), w którym uczestniczył Leksiu z zespołu Team X, wysyłający czternastoletniej dziewczynie nagie zdjęcia. Tłumaczył potem, że nie znał jej wieku, a na zdjęciach wyglądała na pełnoletnią (zob. https://boop.pl/rozrywka/youtube/leksiu-z-team-x-oskarzony-o-wysylanie-14-latce-niestosownych-zdjec-i-wiadomosci).
Fraza została spopularyzowana nie tylko przez piosenkę (https://www.youtube.com/watch?v=w3iiK2T9KnM), ale dzięki licznym przeróbkom na TikToku i YouTube; stała się jednym z najpopularniejszych virali/ memów (zob.#aonmidrinkdaje).
Przykłady użycia:
1. Ile? -he he, siedemnaście /Z/
2. Ona mi drink daje/ Chce robić ze mną jakieś dziwne akcje/ Ile ty masz lat?/ Hehe 23 https://www.wykop.pl/wpis/67012997/ona-mi-drink-daje-chce-robic-ze-mna-jakies-dziwne-/
3. Borys Budka w Polsacie przemawia po „tiktokowemu”: „A ile ty masz lat? 17? https://vibez.pl/wydarzenia/borys-budka-w-polsacie-przemawia-po-tiktokowemu-a-ile-ty-masz-lat-17-6812597104511712a
Zgłoszenie: 15.10.2022, oprac. Anna Wileczek)
wariant: owo/ OwO
werbalny odpowiednik emoji 
lub 
. Oznacza coś uroczego, słodkiego, rozczulającego. „U” symbolizuje przymrużone, prawie zamknięte oczy, a „w” usta. Kojarzy się z dobrym samopoczuciem i szczęściem. OwO z kolei podkreśla podekscytowanie, zaskoczenie lub zdziwienie. Swoim stylem nawiązuje do filmów anime bądź komiksów w typie mangi. Na anglojęzycznych stronach mangi występowało już na początku 21 w., a w komunikacji cyfrowej w Azji Wschodniej znaczenie wcześniej (zob.https://www.dictionary.com/e/slang/uwu/). UwU często jest używane w komentarzach lub reakcji na miłą, sympatyczną treść. Podobne znaczenie ma emotikon :3 .
UwU bywa też łączone z gestem dwóch dłoni ze skierowanymi do siebie palcami wskazującymi, co oznacza nieśmiałości lub ocenę (czasem ironiczną) zachowania uznawanego za przesadnie ugrzecznione lub „przesłodzone”.
Uwu występuje także m.in. w wyrażeniach „uwu girl”, nawiązując do wykreowanych, nadmiernie „słodkich” wizerunków dziewcząt. Takiej kreacji towarzyszy odpowiednia modulacja głosu z podwyższonym tonem. Por. pickmegirl
Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=krLdReeEV88&t=3s
Przykłady użycia:
1. Ale słodziak! UwU! /Z/
2. Uwu, ale dzisiaj dobrze wyglądasz /Z/
3. Uwu mniam, https://www.facebook.com/krulestwo2115/posts/pfbid02c78DH6JYcBMpLrWMNinbiooWKSPdztqwxndd7VkBLs1iqj5rb9ovR2oq49Ns1REnl
(Zgłoszenie: 05.11.2021, oprac. Anna Wileczek)
synonim młodzieżowego słowa dzban. Tak określany jest ktoś, kto się wygłupia lub zachowuje nieracjonalnie.
Wazoniuszenie w sytuacjach szkolnych to „wygłupy na lekcji, przeszkadzanie, bawienie się różnymi przedmiotami, narzekanie, śmiechy, mówienie od rzeczy’ osoba, która wazoniuszuje nie ma nic mądrego do powiedzenia”.
Przykłady użycia:
Ale z ciebie wazon! – Sam jesteś wazoniusz ! /Z/
Zgłoszenie 03.11.2022, oprac. Anna Wileczek
Polski
English