gotować / ugotować

Gotować i ugotować to jednostki, które mogą mieć różne znaczenia w zależności od kontekstu. Ktoś ugotował ‘ktoś zrobił coś bardzo dobrze’, gotować ‘robić coś, co przyniesie dobre efekty’, ale ktoś jest ugotowany ‘ktoś wpadł w tarapaty, kłopoty, jest w złej sytuacji’.

To kalki z języka angielskiego od czasownika cook, który ma dosłowne znaczenie ‘gotować’ i cooked ,ugotowany’.  

Powyższe połączenia mogą być używane także ironicznie, np. gdy podczas dyskusji ktoś przedstawia słaby argument, a inna osoba chce mu przerwać, mówi: ,,daj mu gotować”, czyli ‘pozwól mu mówić dalej’. Wypowiadając tę frazę wyraża się przekonanie, że osoba przedstawiająca argument już go nie poprawi.

Przykłady użycia:

[ktoś ugotował]

1. dostawca ugotował / https://www.tiktok.com/@fifi_ecom/video/7610447589523115286?q=ugotowa%C5%82&t=1775039903464 
2. Natan ugotował / https://www.tiktok.com/@morek946/video/7622595155891146016?q=ugotowa%C5%82&t=1775039903464 
3.  miu ugotował / https://www.tiktok.com/@btwjuliett/video/7622286065583344928?q=ugotowa%C5%82&t=1775039903464 
4. Matura ustna z polskiego, a ty bronisz Łęckiej jakbyście się znały – myślę, że ugotowane / https://www.tiktok.com/@lilakrzysztynska/video/7619003073213631777 
5. Ugotowałem [fryzjer po wykonaniu swojej pracy] / https://www.tiktok.com/@visionhairstylist/video/7616493886424255776 
6. To ugotowałem… [gracz Valoranta najpierw wykonał dobre zagranie, powiedział ,,ale ja gotuję”, a potem skoczył w przepaść i się zabił], w komentarzach pojawiły się stwierdzenia: ,,No i ugotował”, ,,przegotowane”, ,,Szczerze? Rozgotowałeś” /  https://www.tiktok.com/@szalonyval_/video/7574097212905360662 
7. „Women are only for the kitchen, so I cooked” [Autorka posługuje się ironią i świadomą grą językową. Nawiązuje do stereotypowego przekonania, że miejsce kobiety jest wyłącznie w kuchni, po czym odwraca jego sens, używając czasownika „cooked” w zupełnie innym znaczeniu. Dzięki temu powstaje efekt ironicznego odwrócenia: kobieta pozornie zgadza się ze stereotypem („skoro jesteśmy tylko ,,do kuchni”…”), ale natychmiast go podważa, pokazując, że jej „gotowanie” to metafora osiągnięć i sprawczości. W ten sposób język staje się narzędziem krytyki uproszczonych i ograniczających przekonań.] /  https://www.tiktok.com/@aspa_alla/video/7614517932361813269?=i%20cook&t=1775570872171
8. Yes, i can cook – and i can serve. [W odpowiedzi na nagranie, w którym pewna kobieta stwierdza: „I’m not a feminist, I can actually cook”, autorka powyższych słów proponuje przewrotną ripostę. Zaczyna od słów: „I am a feminist, now watch me”, po czym wykonuje makijaż. Gdy prezentuje efekt końcowy, dodaje: „Yes, I can cook — and I can serve”. Cały humor i siła tej odpowiedzi opierają się na grze słów związanej z czasownikiem cook. W pierwszym filmie „cook” odnosi się dosłownie do gotowania, które zostaje przedstawione jako przeciwieństwo feminizmu. Natomiast w odpowiedzi znaczenie tego słowa zostaje rozszerzone i przekształcone. W języku potocznym, zwłaszcza w kulturze internetowej i afroamerykańskim slangu, „to cook” oznacza także „zrobić coś znakomicie”, „dać popis swoich umiejętności”. Z kolei „serve” w kontekście makijażu i stylu znaczy „zaprezentować się efektownie”, „zaserwować look”, który robi wrażenie. W ten sposób tiktokerka odwraca pierwotny sens wypowiedzi: pokazuje, że bycie feministką nie wyklucza żadnych umiejętności, a jednocześnie bawi się językiem, przenosząc „gotowanie” z kuchni w sferę autoprezentacji i stylu.] /  https://www.tiktok.com/@getlexxified/video/7367109160380517675?q=i%20cook&t=1775570872171  

Przykłady użycia:

[ktoś jest ugotowany]

1. 10 000 za naprawę siódemy, jestem ugotowany widzowie / https://www.tiktok.com/@blondas_00/video/7621228620329045281 
2. Kiedy jesteś tak ugotowany na egzaminie, że używasz egzaminu, aby odpowiedzieć na egzamin/ 
   https://www.tiktok.com/@miniostry/video/7606003664913796374 
3. jest 3 w nocy i widzisz 2 odwołane matmy (mama już idzie) (jestem ugotowany) / https://www.tiktok.com/@young_multi_yfl/video/7623521915323419937?q=ugotowany&t=1775039630659 
4. Myślicie, że będę ugotowany? (tiktoker pyta w kontekście wizyty u babera, zastanawia się czy ten będzie w stanie zrobić mu wymarzoną fryzurę). 
   https://www.tiktok.com/@ttv_vellty/video/7621948233199258912 
5. ja gotujący sprawdzian z matmy (baba mi wyrywa kartkę) (jestem ugotowany)/ https://www.tiktok.com/@nalogike3/video/7621163291158514976 
6. To sprawdzian ugotował mnie/ https://www.tiktok.com/@nalogike3/video/7621163291158514976 
7. On jest ugotowany: jak patrzę na ziomka kiedy laska 10/10 zapytała jakie są jego ulubione pozycje a on odpowiedział ,,mid i dżungla” [kobieta pyta o ulubione pozycje w kontekście seksualnym, a ,,ziomek” odpowiada pozycjami z gry komputerowe League of Legends, w której można grać m.in. na midzie, czyli środkowej linii i dżungli, czyli części mapy znajdującej się pomiędzy liniami] / https://www.tiktok.com/@kacpercelinskii/video/7594101530807029014 

(Zgłoszenie: 8.04.2026, oprac. Kesja Gorodetska, Tomasz Nawrot)