cooked

Dodano: 19 października 2026 przez Anna Wileczek

’będący w poważnych tarapatach, bez szans na powodzenie; także skrajnie wyczerpany, niezdolny do dalszego działania’

Określenie przedstawia czyjeś położenie jako bardzo niekorzystne. Angielskie „I’m cooked” odpowiada polskim reakcjom „już po mnie”, „mam przechlapane” lub „jestem ugotowany”. Może dotyczyć niepowodzenia, które już nastąpiło, albo przewidywanych konsekwencji błędu czy braku przygotowania. Bywa też żartobliwym wyolbrzymieniem codziennych trudności. Sam wyraz nie wskazuje przyczyny problemu: na pierwszym planie znajduje się ocena sytuacji, a nie wyjaśnienie, jak do niej doszło.

„Cooked” jest formą angielskiego czasownika „cook”, czyli „gotować”. W przenośnym znaczeniu „skończony, bez szans” występowało w angielszczyźnie już w XIX wieku. Współczesna komunikacja internetowa wykorzystuje więc starszą metaforę, między innymi w pytaniu „Am I cooked?” — „czy już po mnie?”. Takie pytanie może zapraszać do oceny problemu albo podkreślać dramatyzm opisywanej sytuacji.

Po intensywnym wysiłku „I’m cooked” może oznaczać „jestem wykończony”, bez odniesienia do nadchodzącej porażki. Inaczej działa „he’s cooking”, które bywa pochwałą osoby świetnie sobie radzącej. „He’s cooked” przedstawia ją natomiast jako pokonaną, wyczerpaną lub znajdującą się w kłopotach. Podobieństwo form nie oznacza zatem podobieństwa oceny.

W polskich połączeniach „jestem cooked” i „jesteśmy cooked” odmienia się czasownik „być”, natomiast zapożyczone określenie pozostaje niezmienne. Formuła występuje również w tytułach utworów i nazwach drużyn. Może wówczas służyć autoironicznemu przedstawieniu osoby lub grupy, nie informując o rzeczywistym wyniku jej działań.

Przykłady użycia

1. Epilog Mojego Życia (jestem cooked) [oysterboy, tytuł utworu; poświadczenie w nazwie publikacji muzycznej]